تخصیص بهینۀ منابع آب در بخش کشاورزی با کاربرد مدل استاکلبرگ - نش-کورنو و تأکید بر بازار آب (مطالعۀ موردی: طرح انتقال آب با لوله منطقۀ سیستان)
نویسندگان
1 استادیار اقتصاد کشاورزی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
2 دانشیار اقتصاد کشاورزی، دانشگاه سیستان و بلوچستان زاهدان، ایران
3 استادیار گروه اقتصاد کشاورزی، پژوهشکدۀ کشاورزی، پژوهشگاه زابل، زابل، ایران
4 استادیار اقتصاد کشاورزی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
doi
10.22059/ije.2022.333388.1575چکیده
از بزرگترین طرحهای انتقال آب در کشور، طرح انتقال آب با لوله دشت سیستان است که با اجرای این طرح میتوان آب اندک را به بهترین روش مدیریت کرد. هدف از این مطالعه، تخصیص بهینۀ منابع آب در بخش کشاورزی با استفاده از تئوری بازی و تأکید بر بازار آب در منطقۀ سیستان در سال 1398-1399 برای این طرح است. برای این منظور، از مدل تعادلی استاکلبرگ- نش- کورنو در دو حالت تخصیص عمومی و شرایط وجود بازار آب و برای حل مدل از یک فرایند فراابتکاری که ترکیبی از الگوریتم ژنتیک پویا و روش برنامهریزی فازی است، استفاده شده است. نتایج مطالعه نشان داد با ایجاد بازار آب در منطقه سود کل سیستم از 585484 میلیون ریال به 859322 میلیون ریال افزایش مییابد که میزان تغییرات معادل 3837 میلیون ریال است. همچنین، نتایج نشان داد مقدار شاخص برابری با ایجاد بازار کاهش مییابد و امکان تخصیص عادلانۀ آب بین مناطق فراهم میشود که میزان این تغییرات 7/7 درصد است و با کاهش راندمان آبیاری و استفاده از سیستمهای سنتی آبیاری در سطح مزرعه، میزان سود کل سیستم کاهش خواهد یافت. بنابراین، شکلگیری بازار آب در سطح منطقۀ سیستان علاوه بر تغییر در میزان آب تخصیصی به محصولات در مناطق مورد مطالعه، سود حاصل از الگوی کشت را تغییر میدهد و در حالت کلی، منجر به بهبود وضعیت درآمدی کشاورزان و باعث ایجاد عدالت در تخصیص آب بین مناطق منطقۀ سیستان میشود.