فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بررسی آمار و اطلاعات خسارت‌های سالانۀ ناشی از وقوع سیلاب‏ها در ایران بیانگر گستردگی صدمات ناشی از آن به منابع طبیعی است. استفاده از فناوری‌های اطلاعات مکانی و سنجش از دور می‌تواند در کاهش این خسارت‌ها و برنامه‌ریزی بهتر بسیار سودمند باشد. در پژوهش حاضر از این فناوری‌ها برای پهنه‏بندی سیلاب در رودخانۀ کارون و محدودۀ شهر اهواز استفاده شده است. پهنه‏بندی منطقۀ مطالعه‌شده با تلفیق مدل هیدرولیکی و نرم‏افزار ArcGIS از طریق الحاقیۀ HEC-Geo RAS در طول 33 کیلومتر از این رودخانه صورت گرفت. به منظور استخراج مرز سواحل رودخانه در بازۀ شهری اهواز، از طبقه‌بندی نظارت‌شده و تصاویر ماهوارۀ لندست 8 استفاده شد. پس از معرفی اطلاعات هندسی رودخانه به مدل، مقدار ضریب زبری مانینگ برای بازه‏های مختلف تعریف و سپس، دورۀ بازگشت‏های 2، 50 و 100 ساله محاسبه شد. بیشینۀ سرعت در دورۀ بازگشت‏های 2، 50 و 100 ساله به‌ترتیب معادل 6/2، 15/6 و 2/7 متر بر ثانیه حاصل شد. به این معنا که در صورتی که سواحل رودخانه ساماندهی و دیوارسازی شده باشد، آب‌شستگی، فرسایش و رسوب‌گذاری اتفاق نمی‏افتد. در مقایسه با محدودۀ واقعی سیل، انطباق 87 درصد در دورۀ بازگشت 100 ساله حاصل شد. تهیۀ سامانه‏های هشدار سیلاب بر اساس بارش‏های با دورۀ بازگشت بالا، دیواره‌سازی، ساحل‌سازی و ساماندهی رودخانه در مقاطع ناپایدار و فرسایش‌پذیر و اصلاح شیب بستر و لایروبی کانال در مقاطع مورد نیاز، از جمله راهکارهای اجرایی پیشنهادی برای ساماندهی رودخانۀ کارون هستند.