آیندهنگاری حکمروایی، بسط مفهوم و آیندة حکمروایی کلانشهر تهران
نویسندگان
1 دکتری گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری دانشگاه تربیتمدرس
2 دانشیار شهرسازی، دانشگاه تربیتمدرس
3 دانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی، دانشگاه تربیتمدرس
4 استاد گروه جغرافیا و برنامهریزی دانشگاه تربیتمدرس
doi
10.22059/jurbangeo.2019.241191.778چکیده
آیندة شهر تهران بهعنوان پایتخت و یک کلانشهر در گرو تغییرات شدید در کلانروندهای محیطی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فناورانه است. در میان این دگرگونیها و تحولات شدید، ساختار حکمروایی کلانشهر تهران نیز مستثنا نخواهد ماند و آیندههای مختلفی در پیش دارد. برایناساس نیاز است این آیندهها شناسایی شده و مدنظر قرار بگیرد تا مسیر بهینه برای عبور از چنین تحولاتی آشکار شود. در این پژوهش دربارة اصول و مفاهیم آیندهنگاری حکمروایی بحث شده و سناریوهای حکمروایی کلانشهر تهران در افق 1420 ترسیم و تبیین شده است. براساس خروجیهای دلفی آنی، پیشرانهای اصلاحات اساسی در ساختار ادارة کشور، شکلگیری نظام فدرالیسم در کشور، جهانیشدن و آثار آن بر کلانشهر تهران و وضعیت مشارکت سمنها و نهادهای مدنی در حکمروایی بیشترین اثرگذاری و بیشترین عدم قطعیت را دارند. براساس سه عدمقطعیت بحرانی شناسایی شده و از ترکیب آنها درمجموع هشت سناریوی ممکن شکل گرفته است. پس از حذف ناسازگاری درونی سناریوها، پنج سناریو بهعنوان سناریوهای سازگار باقی ماند و در ادامه داستان سناریوها برای هرکدام تدوین شد. هریک از این سناریوها تأثیرات متفاوتی بر حکمروایی شهری و تقویت یا تضعیف شاخصهای حکمروایی شایستة شهری در کلانشهر تهران خواهد داشت. سناریوی اول (حکمروایی در کلاس جهانی) همراه با مجموعهای از فرصتهای بهبود ساختار حکمروایی کلانشهر تهران بوده و در صورت بهرهگیری از ظرفیتهای این سناریو الگوی بهینة حکمروایی شهری امکانپذیر شده است و عمدة موانع آن رفع خواهد شد، اما در سناریوی سوم (روزگار سخت خسروان) وقوع پیشفرضهای منفی عدم قطعیتهای بحرانی، رفع موانع حکمروایی را بسیار دشوار کرده است و مجموعهای از موانع جدید به همراه خواهد داشت. در سایر سناریوها نیز ترکیبی از ظرفیتها و موانع حکمروایی شهری شکل گرفته و نگرش مدیران را به آیندههای محتمل گستردهتر کرده است؛ بنابراین مدیران شهری باید با آگاهی از ظرفیتها و موانع هریک از سناریوها آمادگی لازم برای بهرهگیری از ظرفیتها را داشته باشند، خود را برای موانع جدید آمده کنند و به روشهای محدود اصلاح ساختار حکمروایی کلانشهر اتکا نکنند.
