بررسی هیدروژئوشیمی منابع آب زیرزمینی دشت بستان آباد با استفاده از روش های آماری چندمتغیره
نویسندگان
1 استاد گروه علوم زمین، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز
2 دانشجوی دکتری هیدروژئولوژی، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز
doi
10.22059/ije.2021.325023.1515چکیده
کاهش منابع آب سطحی در دشت بستان آباد و بهره برداری بیش از حد از منابع آب زیرزمینی، باعث افت شدید سطح آب زیرزمینی و درنتیجه، کاهش کیفیت آن شده است. هدف این تحقیق، بررسی غلظت عناصر اصلی، فرعی و عناصر کمیاب در منابع آب زیرزمینی دشت بستان آباد با روش های آماری است. بنابراین، برای انجام این بررسی، 33 نمونه برای آنالیز شیمیایی یون های اصلی و فرعی و شبهفلز و فلزات سنگین از چشمه و چاه های منطقه جمع آوری شد. پارامترهای فیزیکوشیمیایی نمونه ها با استفاده از روش های آماری چندمتغیره مانند تجزیهوتحلیل خوشه ای، تجزیهوتحلیل تشخیصی و همچنین، ضریب همبستگی پیرسون بررسی شد. با استفاده از تجزیهوتحلیل خوشه ای مشخص شد که نمونه ها در دو خوشه واقع شدهاند؛ خوشۀ 1 متعلق به نمونههای برداشتی از شرق و شمال منطقۀ مطالعهشده است که تحت تأثیر سازندهای تبخیری میوسن منطقه هستند، در حالی که خوشۀ 2 بیشتر متأثر از توفهای آبرفتی کوه آتشفشانی سهند هستند. پارامترهای Na، Mg، NO3، PO4 و SiO2 در 5 گام به عنوان مناسبترین پارامتر برای پیش بینی خوشه بندی تعیین شدند. افزایش شوری در افزایش تحرک و انتشار منگنز مؤثر خواهد بود. ارتباط متقابل کلسیم، آرسنیک و آهن نشان داد جذب آرسنیک به سطح هیدروکسید آهن در حضور کلسیم افزایش مییابد. ارتباط بین آهن و منگنز به دلیل حساسیت مشترک به تغییر در پتانسیل اکسایش-کاهش، ویژگیهای ژئوشیمیایی مشابه و همچنین، حضور همزمان هیدروکسی- اکسیدهای آهن و منگنز در لایۀ فوقانی خاک قوی خواهد بود.