تعیین آستانه های بهره برداری پایدار از اکوسیستمهای مرتعی با تلفیق تکنیکهای سنجش از دوری و شاخصهای هواشناسی (مطالعۀ موردی حوضۀ آبریز رودخانۀ کرج)
نویسندگان
1 استاد، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین
2 دانشیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین
3 دانشجوی دکتری مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین
4 دانشیار، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج
5 استادیار، پژوهشکدۀ حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، تهران
doi
10.22059/ije.2021.317692.1461چکیده
با وجود ضرورت تعیین آستانۀ بهره برداری پایدار اکوسیستم مرتعی، بهخصوص در شرایط خشکسالی، پیشرفت قابل توجهی در سالهای اخیر به وجود نیامده است و همچنان برای تعیین آن از روشهای زمانبر و پرهزینۀ نمونه برداری از میزان تولید گونه ها در یک دورۀ 5 تا 10 ساله استفاده می شود. در این تحقیق بدون نمونه برداری درازمدت تولید و فقط با اندازه گیری میدانی درصد تاج پوشش در یک دورۀ یکساله (1398-1399)، از شاخص ماهوارهای و شاخص خشکسالی هواشناسی برای تعیین و پایش آستانۀ بهره برداری پایدار اکوسیستم مرتعی در بخشی از حوضۀ آبریز رودخانۀ کرج بهره گرفته شده است. به این منظور، در گامهای زمانی 3، 6، 9 و 12 ماهه، سالهای نرمال در بازۀ زمانی 1346 تا 1395 شناسایی و بیشینۀ شاخص ماهوارهای (NDVI) در دورۀ رویش در سالهای مورد نظر، در یک بازۀ زمانی 20 ساله تعیین شد. نتایج نشان داد بین شاخص ماهوارهای و تراکم گیاهی، ضریب همبستگی حدود 60 درصد وجود دارد و شاخص ماهوارهای با شاخص خشکسالی هواشناسی و بارندگی تجمعی 9 ماهه منتهی به دورۀ حداکثر رویش، در شرایط نرمال، ضریب همبستگی حدود 70 درصد دارد. با استفاده از ضرایب مجاز برداشت، آستانه های بهره برداری برای محدودۀ مجاز شاخص ماهواره ای تعیین شد و در نهایت، مقدار شاخص ماهواره ای مجاز مرتع در بهره برداری پایدار در سالهای تر در محدودۀ (00908/0±07459/0) و در سالهای خشک تا حدود (01702/0±16597/0) پیشنهاد می شود.
