مکانیابیQTLهای عملکرد و اجزای عملکرد دانه در لاینهای خالص حاصل از تلاقی ارقام روشن و فلات گندم نان (Triticum aestivum L.) در شرایط کمآبی
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد اصلاح نباتات و عضو انجمن پژوهشگران جوان دانشگاه شهید باهنر کرمان
2 دانشیار اصلاح نباتات، قطب علمی تنشهای محیطی در غلات، دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید باهنر کرمان
3 استادیار اصلاح نباتات، بخش فیزیولوژی مولکولی، پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، کرج.
doi
10.22103/jab.2016.1417چکیده
با هدف شناسایی نواحی ژنومی مرتبط با عملکرد و اجزای عملکرد دانه در گندم نان در شرایط کمآبی با استفاده از روش مکانیابی فاصلهای مرکب جامع (ICIM )، 305 لاین خالص نسل F8 گندم حاصل از تلاقی ارقام روشن و فلات به همراه چهار شاهد روشن، فلات، مهدوی و شاه پسند در قالب طرح آگمنت بررسی شدند. بهمنظور اعمال تنش، آبیاری در مرحله سنبلهدهی قطع گردید و عملکرد دانه بههمراه برخی صفات زراعی مورد ارزیابی قرارگرفت. نتایج تجزیه واریانس نشان داد بین لاینهای مورد مطالعه از نظر تمامی صفات موردنظر تفرق قابل توجهی وجود دارد. نقشه ژنتیکی با استفاده از 808 نشانگر دارت ایجاد شد. طول نقشه 69/5395 سانتیمورگان با متوسط فاصله 7سانتیمورگان بین نشانگرهای مجاور بود. در مجموع تعداد 24 QTL روی 13 کروموزوم مختلف برای 12 صفت با اثر افزایشی مکانیابی شد. چهار QTL، ضریب تبیین بالای 10درصد داشتند. مکان ژنی qAL6A به عنوان یک QTL بزرگاثر برای صفت طول ریشک شناسایی شد که به تنهایی 24/26 درصد از تنوع فنوتیپی این صفت را توجیه کرد. 15/17 درصد از واریانس فنوتیپی صفت طول پدانکل توسط qPL4B توجیه شد. این QTL با یکی از QTLهای کنترلکننده صفت طول غلاف برگ پرچم در موقعیت کروموزومی تقریبا یکسان قرار داشت، این امر میتواند ناشی از اثر پلیوتروپی یا بهدلیل پیوستگی ژنهای کنترلکننده دو صفت باشد. نواحی ژنومی بزرگاثر مرتبط با عملکرد و اجزای عملکرد دانه در شرایط کمآبی پس از تعیین اعتبار میتواند در برنامههای اصلاحی و انتخاب به کمک نشانگر برای ایجاد ارقام پرعملکرد و متحمل مورد استفاده قرار گیرد.
