پیش‌بینی اثر تغییر اقلیم برشاخص‌های خشکسالی (SPI) و (SDI) در حوزه آبخیز ملایر ‌با استفاده از سری زمانیARIMA

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه ملایر

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشگاه ملایر

3 دانشیار دانشگاه ملایر

doi
10.22034/gp.2021.42464.2726
چکیده

در سال‌های اخیر بررسی اثر‌ تغییر اقلیم‌ و‌ پیش‌بینی خشکسالی‌ها ‌در برنامه‌ریزی و مدیریت منابع آب بسیار مورد توجه قرار‌گرفته است‌. در تحقیق حاضر ابتدا تغییرات احتمالی اقلیم روی دما و بارش حوزه آبخیز ملایر در دوره آماری 1992- 2014 بررسی و پیش‌بینی‌های ماهانه، فصلی و سالانه برای دوره آماری (2021-2030) تحت سه سناریوی A2، B1 و A1B‌با استفاده از مدل گردش عمومی HadCM3 انجام و برای ریز‌مقیاس نمایی از مدل LARS- WG و از سری زمانی ARIMA ضربی و معیارهای AIC و SBC و آزمون پرت-مانتو در پیش‌بینی بارش و از شاخص‌های SPI‌،SDI‌ برای پیش‌بینی خشکسالی برای دوره (1397-1418) ایستگاه‌های هیدرومتری مرویل، پیهان و وسج‌ استفاده شده است. نتایج حاصله حاکی از افزایش بارش و دما ‌در هر سه مقیاس ماهانه، فصلی و سالانه در دوره آینده بوده و‌ نشان ‌می‌دهد که‌ بزرگترین خشکسالی هواشناسی برای دوره پایه‌ در سال 79- 1378 به ‌میزان 96/1- رخ داده و در سال 18-‌1417 به ‌میزان 4/2-رخ می‌دهد. بررسی‌ها نشان داد که شدت وقوع خشکسالی‌های متوسط و شدید در دوره آماری آینده در ایستگاه‌های ‌مرویل، پیهان و وسج ‌افزایش می‌یابد و سبب کاهش دبی‌ و خشکسالی هیدرولوژیکی می‌شود. نتایج حاصله بیانگر این است که به‌علت متغیر بودن میزان بارش و میانگین دمای هوا روند تغییرات خشکسالی‌ها در ماه‌های مختلف یکسان نبوده و طول دوره‌، شدت و فراوانی خشکسالی در ماه‌ها و سال‌های مختلف متفاوت می‌باشد. بررسی مقادیر همبستگی ‌(r) و میانگین مربعات خطا (‌MSE‌) بین مقادیر مشاهداتی و محاسباتی دبی و بارش در ایستگاه‌های ‌مورد مطالعه‌ بیانگر توانمندی بالای مدل ARIMA در شبیه‌سازی دبی ماهانه می‌باشد‌ و می‌توان از آن در سایر حوزه های آبخیزکشور استفاده نمود.