فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گندم به‌عنوان مهم‏ترین محصول در سبد غذایی هر ایرانی، با تأمین بیش از چهل درصد انرژی روزانه مصرفی، یک محصول راهبردی است و در ترکیب کشت محصولات زراعی، بیش از سایر محصولات اهمیت دارد. با توجه به جایگاه این محصول در امنیت غذایی، مطالعه و بررسی اثرات عوامل مختلف بر میزان شکاف عملکرد این محصول و همچنین، برآورد تولید پتانسیل و شکاف عملکرد می‌تواند به توان برنامه‌ریزی مدیران و متولیان بخش کشاورزی بسیار کمک کند. در تحقیق حاضر، به‏‌منظور برآورد میزان تولید پتانسیل گندم در دشت قزوین از مدل مطالعات مواد غذایی جهانی (WOFOST)، آمار هواشناسی و اطلاعات ثبتی مزرعه استفاده و نقشه‌‏های مربوط به عملکرد واقعی و شکاف عملکرد با استفاده از نرم‌‏افزار ARCGIS تولید شد. واسنجی مدل با داده‏‌های شش سال صورت گرفت و پس از آن، مدل با داده‌‏های چهار سال صحت‏‌سنجی شد. برای ارزیابی مقادیر شبیه‌‏سازی و اندازه‌‏گیری‏‌شده، از شاخص‌‏های آماری جـذر میـانگین مربعـات خطـا بر حسب درصد ( ) ، جـذر میـانگین مربعـات خطـا بر حسب کیلوگرم در هکتار ( )، ضـریب کارآیی ( )، شاخص سازگاری ( ) ، حداکثر خطا ( )، و آزمون‌‏های T، T-paired و F استفاده شد، که نشان‏‌دهندة مطابقت نتایج شبیه‏‌سازی‏‌شده و مشاهدات مزرعه بود. متوسط عملکرد پتانسیل گندم آبی در منطقه مورد مطالعه ( در سال‏‌های 1392 تا 1401) حدود 6/8 تن در هکتار و شکاف عملکرد موجود در محاسبات 51 درصد محاسبه شد. در مجموع، مدل پژوهش حاضر دارای دقت و کارآیی مناسب برای برآورد عملکرد پتانسیل گندم آبی در منطقه مورد مطالعه ارزیابی شد؛ بدین ترتیب، در بین عوامل شناخته‌‏شدة اثرگذار بر میزان عملکرد، دو مؤلفه بارش سالانه و کیفیت خاک بررسی شدند که بر اساس نتایج آن، مؤلفه‌‏های یادشده دارای ارتباط معنی‏‌دار با پتانسیل عملکرد و شکاف تولید بودند. از این‌‏رو، در برنامه­‌های اصلاحی آینده برای این محصول مهم و حیاتی، تمرکز بر معرفی ارقام با کارآیی بالاتر مصرف آب و ضریب کودپذیری بالاتر می­@تواند راهگشای تأمین امنیت غذایی پایدار در کشور باشد.