بررسی بانک بذر رسوبات آبرفتی و مقایسۀ آن با پوشش گیاهی حاشیۀ‏ رودخانۀ بشار

نویسندگان

1 استادیار گروه جنگل، مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه یاسوج

2 استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه فسا

3 دانش‏ آموختۀ دکتری علوم مرتع، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

doi
10.22059/ije.2021.325245.1516
چکیده

این پژوهش سعی بر آن داشته است تا با معرفی فلور، شکل زیستی و کورولوژی پوشش گیاهی حاشیۀ رودخانۀ بشار و بانک بذر رسوبات آن در استان کهگیلویه و بویراحمد، نقش این رودخانه را در انتقال بذور و اهمیت رسوبات آبرفتی در نگهداشت و ذخیرۀ بذر گیاهان مشخص کند. به این‌منظور، با پیمایش زمینی، لیست فلورستیک پوشش گیاهی حاشیۀ رودخانۀ بشار در نواحی دهنو، مختار، دروهان، کبگیان و رودشتی تهیه شد. سپس، برای تعیین وضعیت بانک بذر با استفاده از روش پیدایش نهال، از رسوبات نهشته‌شده در کنارۀ رودخانه نمونه‏برداری شده و برای کشت به گلخانه منتقل شد. نتایج نشان داد در پوشش گیاهی حاشیۀ رودخانه و بانک بذر رسوب به‌ترتیب، 32 و 25 گونه گیاهی وجود داشت. از میان گونه‏های شناسایی‌شده، 20 گونه بین پوشش گیاهی حاشیۀ رودخانۀ بشار با بانک بذر رسوبات مشترک است و 5 گونه شامل Alyssum dasycarpum.، Chenopodium botrys،Erodium cicutarium، Medicago rigidula و Aeluropus littoralis فقط در بانک بذر رسوبات وجود دارد. نتایج اشکال زیستی پوشش گیاهی حاشیۀ رودخانه نشان داد 50 درصد از کل گونه‏های گیاهی از نوع همی‏کریپتوفیت‏ است و تروفیت ‏ها و ژئوفیت‏ ها نیز به‌ترتیب 87/48 و 12/3 درصد را به خود اختصاص داده‏اند. در بانک بذر رسوب نیز، 36 درصد گونه‏ها جزء همی‏کریپتوفیت‏‏ ها و 64 درصد گونه ‏ها تروفیت هستند. نتایج تجزیۀ واریانس نشان داد از نظر تعداد گیاهچۀ رویش‌یافته بین بانک بذر رسوب در مناطق مختلف رودخانۀ بشار تفاوت معنا‏داری در سطح یک درصد وجود دارد؛ مقایسۀ میانگین نیز بر وجود اختلاف معنا‏دار بین بانک بذر رسوب همۀ مناطق به جزء منطقۀ کبگیان با دهنو دلالت دارد. از آنجا که رودخانه ‏هایی با بار رسوبی قابل توجه، نشان‌دهندۀ وضعیت نامناسب اراضی بالادست و تخریب پوشش گیاهی است، بانک بذر رسوبات آبرفتی این رودخانه‏ ها نیز کوچک و کم است که ضعیف بودن بانک بذر خاک حوضۀ آبخیز را نشان می‏ دهد. بنابراین، تعیین وضعیت بانک بذر رسوباتی که به‏ وسیلۀ رودخانه حمل می‏ شود، می ‏تواند نقش کلیدی در آگاهی از وضعیت مدیریت حوضه‏ ها ایفا کند.