بررسی بانک بذر رسوبات آبرفتی و مقایسۀ آن با پوشش گیاهی حاشیۀ رودخانۀ بشار
نویسندگان
1 استادیار گروه جنگل، مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه یاسوج
2 استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه فسا
3 دانش آموختۀ دکتری علوم مرتع، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
doi
10.22059/ije.2021.325245.1516چکیده
این پژوهش سعی بر آن داشته است تا با معرفی فلور، شکل زیستی و کورولوژی پوشش گیاهی حاشیۀ رودخانۀ بشار و بانک بذر رسوبات آن در استان کهگیلویه و بویراحمد، نقش این رودخانه را در انتقال بذور و اهمیت رسوبات آبرفتی در نگهداشت و ذخیرۀ بذر گیاهان مشخص کند. به اینمنظور، با پیمایش زمینی، لیست فلورستیک پوشش گیاهی حاشیۀ رودخانۀ بشار در نواحی دهنو، مختار، دروهان، کبگیان و رودشتی تهیه شد. سپس، برای تعیین وضعیت بانک بذر با استفاده از روش پیدایش نهال، از رسوبات نهشتهشده در کنارۀ رودخانه نمونهبرداری شده و برای کشت به گلخانه منتقل شد. نتایج نشان داد در پوشش گیاهی حاشیۀ رودخانه و بانک بذر رسوب بهترتیب، 32 و 25 گونه گیاهی وجود داشت. از میان گونههای شناساییشده، 20 گونه بین پوشش گیاهی حاشیۀ رودخانۀ بشار با بانک بذر رسوبات مشترک است و 5 گونه شامل Alyssum dasycarpum.، Chenopodium botrys،Erodium cicutarium، Medicago rigidula و Aeluropus littoralis فقط در بانک بذر رسوبات وجود دارد. نتایج اشکال زیستی پوشش گیاهی حاشیۀ رودخانه نشان داد 50 درصد از کل گونههای گیاهی از نوع همیکریپتوفیت است و تروفیت ها و ژئوفیت ها نیز بهترتیب 87/48 و 12/3 درصد را به خود اختصاص دادهاند. در بانک بذر رسوب نیز، 36 درصد گونهها جزء همیکریپتوفیت ها و 64 درصد گونه ها تروفیت هستند. نتایج تجزیۀ واریانس نشان داد از نظر تعداد گیاهچۀ رویشیافته بین بانک بذر رسوب در مناطق مختلف رودخانۀ بشار تفاوت معناداری در سطح یک درصد وجود دارد؛ مقایسۀ میانگین نیز بر وجود اختلاف معنادار بین بانک بذر رسوب همۀ مناطق به جزء منطقۀ کبگیان با دهنو دلالت دارد. از آنجا که رودخانه هایی با بار رسوبی قابل توجه، نشاندهندۀ وضعیت نامناسب اراضی بالادست و تخریب پوشش گیاهی است، بانک بذر رسوبات آبرفتی این رودخانه ها نیز کوچک و کم است که ضعیف بودن بانک بذر خاک حوضۀ آبخیز را نشان می دهد. بنابراین، تعیین وضعیت بانک بذر رسوباتی که به وسیلۀ رودخانه حمل می شود، می تواند نقش کلیدی در آگاهی از وضعیت مدیریت حوضه ها ایفا کند.