برآورد آب مصرفی بخش کشاورزی کشور ایران و ارزیابی نتایج به‏ دست ‏آمده از سامانۀ WaPOR با داده ‏های زمینی

نویسندگان

1 گروه انرژیهای نو و محیط زیست، دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

2 کارشناسی ارشد سنجش‏ از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران

3 دانش‌آموختۀ دکترای فیزیولوژی گیاهان زراعی، مرکز مطالعات و برنامه ‏ریزی شهر تهران

4 کارشناسی ارشد اکو‏هیدرولوژی، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران

doi
10.22059/ije.2021.324474.1512
چکیده

در این مطالعه میزان مصارف آب کشور ایران با استفاده از محصول تبخیر‌ـ تعرق واقعی WaPOR که توسط FAO توسعه داده‏ شده، در سطح همۀ استان‏ های کشور برآورد شده است. با در نظر گرفتن دشت‏ هایی که بیشتر مصارف کشاورزی ایران را دار‏ند، میزان حجم آب مصرف‏ شده طی سال‏های 2010 تا 2016 میلادی به تفکیک استانی تخمین زده شد. سپس، برای هر استان به ‏صورت جداگانه شیب تغییرات مصارف کشاورزی استخراج شد. حجم آب مصرفی در بخش کشاورزی استان ‏های خوزستان، تهران، گیلان به ‏ترتیب طی سال‏های 2010 تا 2016 بیشترین روند افزایشی را داشته‌اند و به بیانی، دارای شیب تغییرات مثبت هستند. استان‏ های هرمزگان و کرمانشاه نیز بیشترین روند کاهشی در میزان حجم آب مصرفی در بخش کشاورزی را داشته‌اند. نتایج بررسی این دورۀ آماری هفت‌ساله، بیانگر آن است که مصرف آب کشاورزی در سطح کشور و حجم آبیاری از سال‏های 2013 به بعد روند افزایشی داشته است. برای بررسی دقت محصول WaPOR، مقادیر آن با تبخیر و تعرق حاصل از الگوریتم SEBAL و آمار ایستگاه لایسیمتری در دشت میاندوآب مقایسه شد. نتایج بیانگر آن است که در غالب مناطق، مقادیر تبخیر‌ـ تعرق الگوریتم SEBAL نسبت به سامانۀ WaPOR بیشتر است که با حرکت به سمت ارتفاع 2 هزار متر این اختلاف به بیشترین مقدار خود می‏رسد. مقادیر تبخیر‌ـ تعرق واقعی لایسیمتر دانشگاه تبریز همخوانی قابل‏ قبولی با مقادیر محاسباتی الگوریتم SEBAL داشت، درنتیجه حجم آب مصرفی محاسبه‏ شده با WaPOR کمتر از مقدار واقعی برآورد شده است.