شبیه‌سازی رواناب ناشی از ذوب برف حوضه قره‌سو با مدل SRM

نویسندگان

1 استاد گروه آب و هواشناسی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز

2 ستاد گروه آب و هواشناسی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز

3 دانشجوی دکتری رشته آب ‌وهواشناسی دانشگاه تبریز

doi
10.22034/gp.2021.13139
چکیده

تامین منابع آب توسط برف در حوضه‌های کوهستانی بعلت خاصیت تاخیر در ایجاد رواناب، ضروری است. بنابراین شبیه‌سازی رواناب ناشی از ذوب برف و تغییرات فصلی پوشش آن در مدیریت منابع آب بسیار اهمیت دارد. در این مطالعه، به‌منظور برآورد رواناب حاصل از ذوب برف در حوضۀ قره‌سو از زیرحوضه‌های سیمره، نخست سطح پوشش برف برای سال‌های آبی 95 الی 97 با استفاده از تصاویر روزانۀ ماهوارۀ ترا- مودیس با تفکیک مکانی 1 کیلومتر از طریق سامانه گوگل ارث انجین استخراج شد. سپس در محیط نرم‌افزارGIS ، مشخصات فیزیوگرافی حوضه به‌دست آمد. در مرحلۀ بعد، با واردکردن داده‌های پوشش برف، متغیرهای هواشناختی و شاخص‌های لازم به مدلSRM ، رواناب ناشی از ذوب برف شبیه‌سازی شد. در این شبیه‌سازی سال 95-96 برای واسنجی و سال 96-97 جهت اعتبارسنجی مدل در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که، سهم جریان رودخانه از ذوب برف در ماه‌های اسفند و فروردین‌ماه چشمگیر است، ولی با افزایش درجه‌حرارت هوا در اردیبهشت‌ماه، سهم باران در جریان پررنگ‌تر می‌شود. همچنین نتایج شبیه‌سازی بیانگر دقت بالای این مدل می‌باشد، به‌طوری که ضریب تعیین (R2) برای سال‌های آبی 95-96 الی 96-97 به ترتیب معادل 93/0 و 9/0 و درصد خطای حجمی آن نیز به ترتیب (DV) 3/0 و 33/3 به‌دست آمد.