پهنه بندی سیلاب در نواحی شهری با استفاده از مدل هیدرولوژیکی و اطلاعات میدانی (مطالعۀ موردی: سیل بردسیر، استان کرمان)

نویسندگان

1 استادیار گروه اکولوژی، پژوهشگاه علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان، ایران

2 استادیار گروه اکولوژی، پژوهشگاه علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان، ایران

3 استادیار گروه اکولوژی، پژوهشگاه علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان، ایران

4 دانشیار گروه اکولوژی، پژوهشگاه علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان، ایران

doi
10.22059/ije.2021.314075.1423
چکیده

در تحقیق حاضر نقش مدل‏های هیدرولوژیکی در GIS و اطلاعات میدانی به عنوان اطلاعات مردمی در پهنه‏بندی سیلاب و آب‏گرفتگی ناشی از وقوع سیل در شهر بردسیر، در استان کرمان، بررسی شده است. به‏منظور انجام تحقیق پیش رو، اطلاعات لازم شامل اطلاعات مکانی، توپوگرافی، هیدرولوژی و کاربری اراضی و همچنین، اطلاعات میدانی از طریق پرسشنامه و مصاحبۀ رودررو با مردم ساکن در منطقۀ مطالعاتی گردآوری شد. سپس، نقشۀ محدودۀ آب‏گرفتگی در شهر با استفاده از مدل HEC-RAS و اطلاعات میدانی تهیه شد که به‌ترتیب مساحت 13/1 و 25/2 کیلومترمربع آب‏گرفتگی مناطقی از شهر بردسیر را نشان می‌دهند. مقایسۀ نقشۀ محدودۀ آب‏گرفتگی تولیدشده توسط مدل و اطلاعات میدانی با اطلاعات واقعی، به‌ترتیب صحت کلی 16/59 درصد و 07/80 درصد است که صحت بیشتر اطلاعات میدانی در تعیین محدودۀ آب‏گرفتگی در منطقۀ مطالعاتی را نشان می‌دهد. اما با ترکیب خروجی مدل با اطلاعات میدانی، صحت نقشۀ ترکیبی در مقایسه با داده‏های واقعی به 27/80 درصد افزایش یافت که این مطلب نشان‏دهندۀ تأثیر اطلاعات میدانی در مدیریت خطر سیل است و اگر محققان هیدرولوژی اطلاعات میدانی وقوع سیلاب‏های گذشته در محدودۀ مطالعاتی را گردآوری کرده و آن‏ها را در طراحی مقاطع عرضی و محدودۀ پهنۀ آبگیر رودخانه استفاده کنند، بی‌شک نتایج حاصل از مدل‏های هیدرولوژیکی واقعی‏تر و کاربردی‏تر خواهند بود. بنابراین، نتایج این تحقیق نشان‏دهندۀ اهمیت کاربرد اطلاعات میدانی در ترکیب با مدل‏های هیدرولوژیکی به‌منظور کمک به برنامه‌ریزان مدیریت شهری و مدیریت سیل در مناطق تحت تأثیر است.