تعیین مناطق آسیب‌پذیر آبخوان دشت عجب‌شیر با استفاده از بهینه‌سازی روش دراستیک با الگوریتم ژنتیک و منطق فازی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد هیدروژئولوژی، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز‌

2 دانشجوی دکتری هیدروژئولوژی، گروه علوم زمین، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز‌

3 استاد گروه علوم زمین، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز‌

4 دانشیار گروه علوم زمین، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، ایران‌

doi
10.22059/ije.2021.314208.1425
چکیده

‌در دهه‏های اخیر، رشد روز‌افزون جمعیت و توسعۀ تکنولوژی و به تبع آن، فعالیت‏های شدید کشاورزی و صنعتی منابع آب زیرزمینی را در معرض انواع آلاینده‏های ناشی از آنها قرار داده است. دشت عجب‏شیر واقع در جنوب غربی استان آذربایجان شرقی و جنوب شرقی دریاچۀ ارومیه، یکی از مناطقی است که با آلودگی آب زیرزمینی مواجه شده است و نیاز مبرم به بررسی‏های کیفی دارد. به همین منظور، در تحقیق حاضر، ابتدا از روش دراستیک معمولی برای بررسی پتانسیل آلودگی دشت عجب‏شیر به نیترات استفاده شد. سپس، با استفاده از روش‏های الگوریتم ژنتیک و منطق فازی (ساجنو) فرایند بهینه‏سازی صورت گرفت. مقدار شاخص در روش دراستیک معمولی از 87 تا 145، همچنین مقادیر شاخص دراستیک با در نظر گرفتن وزن‏های الگوریتم ژنتیک و بهینه‌سازی با منطق فازی به‌ترتیب 47 تا 74 و 01/0 تا 6/0به‏ دست ‏آمد که مطابق تقسیم‌بندی آلر دراستیک معمولی در محدوده‏های کم، کم تا متوسط و متوسط تا زیاد، قرار گرفته است که در آن منطقه‏ای از شمال دشت و شمال شهر عجب‏شیر دارای شاخص آسیب‏پذیری متوسط تا زیاد بودند. همچنین، دراستیک بهینه‌شده با الگوریتم ژنتیک و منطق فازی به علت کمتر بودن مقادیر شاخص از 79 در محدودۀ بدون خطر از نظر پتانسیل آلودگی قرار دارند. ضریب همبستگی دراستیک معمولی، روش الگوریتم ژنتیک و روش منطق فازی با غلظت نیترات به‌ترتیب 273/0، 57/0 و 796/0 حاصل شد. بنابراین، نتایج برتری روش منطق فازی نسبت به سایر روش‏ها را نشان می‏دهد.