تعیین مناطق آسیبپذیر آبخوان دشت عجبشیر با استفاده از بهینهسازی روش دراستیک با الگوریتم ژنتیک و منطق فازی
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد هیدروژئولوژی، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز
2 دانشجوی دکتری هیدروژئولوژی، گروه علوم زمین، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز
3 استاد گروه علوم زمین، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز
4 دانشیار گروه علوم زمین، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، ایران
doi
10.22059/ije.2021.314208.1425چکیده
در دهههای اخیر، رشد روزافزون جمعیت و توسعۀ تکنولوژی و به تبع آن، فعالیتهای شدید کشاورزی و صنعتی منابع آب زیرزمینی را در معرض انواع آلایندههای ناشی از آنها قرار داده است. دشت عجبشیر واقع در جنوب غربی استان آذربایجان شرقی و جنوب شرقی دریاچۀ ارومیه، یکی از مناطقی است که با آلودگی آب زیرزمینی مواجه شده است و نیاز مبرم به بررسیهای کیفی دارد. به همین منظور، در تحقیق حاضر، ابتدا از روش دراستیک معمولی برای بررسی پتانسیل آلودگی دشت عجبشیر به نیترات استفاده شد. سپس، با استفاده از روشهای الگوریتم ژنتیک و منطق فازی (ساجنو) فرایند بهینهسازی صورت گرفت. مقدار شاخص در روش دراستیک معمولی از 87 تا 145، همچنین مقادیر شاخص دراستیک با در نظر گرفتن وزنهای الگوریتم ژنتیک و بهینهسازی با منطق فازی بهترتیب 47 تا 74 و 01/0 تا 6/0به دست آمد که مطابق تقسیمبندی آلر دراستیک معمولی در محدودههای کم، کم تا متوسط و متوسط تا زیاد، قرار گرفته است که در آن منطقهای از شمال دشت و شمال شهر عجبشیر دارای شاخص آسیبپذیری متوسط تا زیاد بودند. همچنین، دراستیک بهینهشده با الگوریتم ژنتیک و منطق فازی به علت کمتر بودن مقادیر شاخص از 79 در محدودۀ بدون خطر از نظر پتانسیل آلودگی قرار دارند. ضریب همبستگی دراستیک معمولی، روش الگوریتم ژنتیک و روش منطق فازی با غلظت نیترات بهترتیب 273/0، 57/0 و 796/0 حاصل شد. بنابراین، نتایج برتری روش منطق فازی نسبت به سایر روشها را نشان میدهد.