سنجش و ارزیابی خطر آلودگی آب و رسوبات ساحلی در مصب خورهای شهر بندرعباس

نویسندگان

1 استاد ژئومورفولوژی، دانشکدۀ محیط زیست، دانشگاه تهران

2 دکتری تخصصی علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس

3 دکتری تخصصی آب‌‏وهواشناسی- مخاطرات محیطی، دانشگاه ملایر

doi
10.22059/ije.2021.315647.1441
چکیده

امروزه یکی از مشکلاتی که اکولوژی ساحلی را تهدید می‌‏کند، ورود پساب‌های شهری از طریق خورها به دریا است. تخلیۀ پساب‌ها به خورهای چهارگانۀ بندرعباس، سبب آلودگی سواحل خلیج ‏فارس می‌‏شود که برای تدوین راهبردهای مدیریت در کاهش ریسک خطر آلودگی، پایش آلاینده‌ها در اولویت است. به این منظور و برای دستیابی به این رهیافت، پژوهش حاضر پارامترهای فیزیکوشیمیایی آب و فلزات سنگین در رسوبات خورهای چهارگانۀ بندرعباس شامل خور سورو، گورسوزان، شیلات و نخل ناخدا را طی چهار فصل در سال 1398 پایش کرده و با شاخص‌های آلودگی ارزیابی کرد. نتایج پژوهش حاضر نشان داد غلظت DO، BOD، COD، TSS، Cd، Zn، NO3، PO4، دترجنت و چربی‌ها در چهار خور بندرعباس، بیشتر از حد استاندارد محیط زیست بود. اختلاف توزیع زمانی و مکانی آلاینده‌های کیفی آب در سطح 95 درصد معنادار بود و بیشینۀ آن در خور گورسوزان و از لحاظ زمانی نیز به‌‏ترتیب در تابستان، بهار، پاییز و زمستان بود. الگوی متوسط غلظت فلزات سنگین در رسوبات Zn>Cu>Pb>Cd بود که به‌‏ترتیب میانگین غلظت آنها 20/103، 55/52، 95/19 و 611/0 میلی‌‏گرم در کیلوگرم اندازه‌‏گیری شد. بیشینۀ غلظت فلزات سنگین در خور گورسوزان بود و ارزیابی آلودگی فلزات سنگین در رسوبات با شاخص‌های Igeo، CF، mdc و PLI نشان داد کادمیوم، مس و سرب در چهار خور بندرعباس، در طبقۀ آلودگی متوسط تا شدید قرار دارند. غلظت زیاد فلزات سنگین بیانگر تأثیر فعالیت‌های انسانی شامل تخلیۀ پساب‌های شهری به کانال خور است. نتایج پایش کیفی نشان‌‏دهندۀ شدت زیاد آلودگی در ساحل بندرعباس است که اکوسیستم آبزیان را با خطر انقراض تهدید می‌کند.