ارزیابی جریان زیست‌‌محیطی رودخانه هررود لرستان با استفاده از روش‌های هیدرولوژیکی

نویسندگان

1 دانشیار گروه انرژی‏ های نو و محیط زیست، دانشکدۀ علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

2 استادیار گروه مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان

3 دانشجوی دکتری سازه‏ های آبی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان

4 دانشجوی دکتری سازه‏ های آبی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان

5 دانشجوی دکتری سازه‏ های آبی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان

doi
10.22059/ije.2021.320387.1479
چکیده

با توجه بحران جهانی آب، لزوم برنامه‏ریزی در حفظ و بقای آب از مهم‏ترین برنامه‏های توسعۀ هر کشور است. به‏منظور حفظ اکوسیستم‏های موجود در حوضه‏های آبریز و همچنین، به دلیل کمبود منابع آب و توزیع نامناسب زمانی و مکانی بارش در کشور، باید نیازهای زیست‏محیطی رودخانه‏ها مورد توجه قرار گیرد. در پژوهش حاضر، نیاز زیست‏محیطیحوضۀ آبریز رودخانۀ هررود واقع در استان لرستان در دو ایستگاه هیدرومتری کاکارضا و دهنو طی دورۀ آماری بلندمدت 40 ساله با استفاده از روش‏های هیدرولوژیکی تنانت، تسمن، جریان پایۀ آبزیان، تحلیل منحنی تداوم جریان، تغییر منحنی تداوم جریان که از نرم‏افزار GEFC استفاده شد و اسمختین بررسی شد. آنالیز روند تغییرات آبدهی حوضۀ کاکارضا و دهنو با استفاده از آزمون گرافیکی من‏کندال بررسی شد و نتایج نشان داد نمی‏توان روندی را برای رودخانۀ هررود در محل ایستگاه‏های هیدرومتری کاکارضا و دهنو متصور شد. ‌بین روش‏های هیدرولوژیکی یادشده، روش تغییر منحنی تداوم جریان به علت در نظر گرفتن کلاس‏های مدیریتی اکولوژیکی، توجه به نوسان‌های طبیعی جریان رودخانه و تلاش برای حفظ این نوسان‌ها در جریان زیست‏محیطی پیشنهادی خود در مقایسه با سایر روش‏های مطرح‏شده کارایی بیشتری دارد. نتایج نشان داد برای حفظ نیاز زیست‏محیطی رودخانۀ هررود در کلاس C (کمترین وضعیت اکولوژیکی قابل‏ قبول) در ایستگاه‏های کاکارضا و دهنو به‌‌ترتیب 47/49 و 34/56 درصد متوسط جریان سالانه (به‌ترتیب 63/5 و 42/1 مترمکعب بر ثانیه) مورد نیاز است. توجه به این نکته ضروری است که روش‏های ارائه‏شده در پژوهش حاضر، راه‏حل قطعی برای ارزیابی جریان زیست‏محیطی نیستند، اما به‏کارگیری این روش‏ها در نبود اطلاعات اکولوژیکی لازم و به‏منظور برنامه‏ریزی اولیه برای مدیران، مفید خواهد بود.