ارزیابی جریان زیستمحیطی رودخانه هررود لرستان با استفاده از روشهای هیدرولوژیکی
نویسندگان
1 دانشیار گروه انرژی های نو و محیط زیست، دانشکدۀ علوم و فنون نوین دانشگاه تهران
2 استادیار گروه مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان
3 دانشجوی دکتری سازه های آبی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان
4 دانشجوی دکتری سازه های آبی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان
5 دانشجوی دکتری سازه های آبی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان
doi
10.22059/ije.2021.320387.1479چکیده
با توجه بحران جهانی آب، لزوم برنامهریزی در حفظ و بقای آب از مهمترین برنامههای توسعۀ هر کشور است. بهمنظور حفظ اکوسیستمهای موجود در حوضههای آبریز و همچنین، به دلیل کمبود منابع آب و توزیع نامناسب زمانی و مکانی بارش در کشور، باید نیازهای زیستمحیطی رودخانهها مورد توجه قرار گیرد. در پژوهش حاضر، نیاز زیستمحیطیحوضۀ آبریز رودخانۀ هررود واقع در استان لرستان در دو ایستگاه هیدرومتری کاکارضا و دهنو طی دورۀ آماری بلندمدت 40 ساله با استفاده از روشهای هیدرولوژیکی تنانت، تسمن، جریان پایۀ آبزیان، تحلیل منحنی تداوم جریان، تغییر منحنی تداوم جریان که از نرمافزار GEFC استفاده شد و اسمختین بررسی شد. آنالیز روند تغییرات آبدهی حوضۀ کاکارضا و دهنو با استفاده از آزمون گرافیکی منکندال بررسی شد و نتایج نشان داد نمیتوان روندی را برای رودخانۀ هررود در محل ایستگاههای هیدرومتری کاکارضا و دهنو متصور شد. بین روشهای هیدرولوژیکی یادشده، روش تغییر منحنی تداوم جریان به علت در نظر گرفتن کلاسهای مدیریتی اکولوژیکی، توجه به نوسانهای طبیعی جریان رودخانه و تلاش برای حفظ این نوسانها در جریان زیستمحیطی پیشنهادی خود در مقایسه با سایر روشهای مطرحشده کارایی بیشتری دارد. نتایج نشان داد برای حفظ نیاز زیستمحیطی رودخانۀ هررود در کلاس C (کمترین وضعیت اکولوژیکی قابل قبول) در ایستگاههای کاکارضا و دهنو بهترتیب 47/49 و 34/56 درصد متوسط جریان سالانه (بهترتیب 63/5 و 42/1 مترمکعب بر ثانیه) مورد نیاز است. توجه به این نکته ضروری است که روشهای ارائهشده در پژوهش حاضر، راهحل قطعی برای ارزیابی جریان زیستمحیطی نیستند، اما بهکارگیری این روشها در نبود اطلاعات اکولوژیکی لازم و بهمنظور برنامهریزی اولیه برای مدیران، مفید خواهد بود.