فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جستجو در سرچشمه­ های شعر شاعران پیشگام و بازیابی آن­ها به دلیل از بین رفتن بخشی از هویت فرهنگی در طول زمان، بسیار حائز اهمیت است. در میان این منابع، فرهنگ­های لغت همواره نقش بسزایی در بازیابی اشعار و ابیات پراکندۀ این شاعران به ­ویژه رودکی سمرقندی داشته ­اند. یکی از این فرهنگ­ها، فرهنگ لغتی فارسی به فارسی به­ نام عجایب ­اللغه (تألیف در حدود نیمۀ قرن دهم) از فردی به ­نام ادیبی است. از این اثر تا کنون تنها یک دست­نویس در کتابخانۀ مجلس به شمارۀ 2192 به دست آمده و مدبری نیز در سال 1389 براساس همین تک­نسخه، فرهنگ را تصحیح و منتشر کرده است. مؤلف در 92 مورد ابیاتی را به ­نام رودکی آورده که دو مصرع و دو بیت از آن­ها مطابق بررسی نگارندگان در هیچ‌یک از فرهنگ­های دیگر نظیر لغت فرس، صحاح­الفرس، فرهنگ قواس و ... که به‌احتمال‌زیاد منابع مورد استفادۀ مؤلف بوده­اند، دیده نمی­شوند. ازآنجاکه مدبری مصحح این فرهنگ پیش از این به بررسی مفصل این ابیات در تصحیح خود یا مقاله ­ای مجزّا نپرداخته و نیز به جهت اینکه این اثر تاکنون در هیچ­یک از چاپ­های دیوان رودکی ازجمله نفیسی، میرزایف، شعار، امامی، هادی­زاده، قادر رستم و.... جزء منابع مصححان نبوده، ضروری بود این ابیات که با ظاهری تازه در فرهنگ دیده­ می­شوند، به­صورت ویژه بررسی شوند. ما پس از بررسی این چهار بیت و مطابقت آن با موازین سبک­شناسی و ضبط سایر منابع به این نتیجه رسیدیم که هیچ­یک صلاحیت معرفی به­عنوان بیتی تازه از رودکی را ندارند و همگی ابیاتی برساختۀ ادیبی یا مؤلفان منابع مورد استفادۀ وی بوده است.