اثر ژئومتری بر رده‌بندی منشأ جریان سیلابی در حوضۀ جنگلی ناپلاررود استان مازندران

نویسندگان

1 استاد گروه مهندسی آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

doi
10.22059/ije.2021.320551.1480
چکیده

نبود مطالعات در حوضه‏های جنگلی به دلیل موجود نبودن ایستگاه‏های هیدرومتری، همواره برنامه‏ریزان را با مشکلات زیادی مواجه می‏سازد. حوضۀ آبخیز ناپلاررود که جریان دائمی طی سال دارد و در پایین‏دست خود نیز روستاهای زیادی را در بر می‏گیرد، می‏تواند در آینده با برنامه‏ریزی اصولی و علمی زمینه‏ساز توسعۀ منطقه باشد. در پژوهش حاضر سعی شده است با تحلیل هندسی حوضۀ آبخیز ناپلاررود بتوان برخی از ویژگی‏های مهم آن را استخراج کرد. در تحقیق حاضر از 12 عامل فیزیوگرافی مؤثر بر منشأ جریان سیلابی استفاده شد. این عوامل شامل شیب بستر آبراهه، ضریب گردی، ضریب فشردگی، ضریب شکل، ضریب کشیدگی، طول مستطیل معادل، عرض مستطیل معادل، درصد شیب وزنی حوضه، جهت جغرافیایی، نسبت انشعاب، تراکم زهکشی و زمان تمرکز می‌شوند. به منظور تعیین منشأ جریان سیلابی، تمامی عوامل مؤثر نرخ‏گذاری و وزن‌دهی شدند. سپس، با استفاده از روش آنالیز حساسیت تک‌متغیره به اولویت‌‌بندی عوامل مؤثر بر منشأ جریان سیلابی اقدام شد. با توجه نتایج آنالیز حساسیت سه عامل شیب بستر آبراهه، درصد شیب حوضه و تراکم زهکشی با وزن‏های 42/7، 72/6 و 64/6 به عنوان سه عامل مهم در منشأ جریان سیلابی تعیین شدند. از بین عوامل مؤثر نیز سه عامل تراکم زهکشی، عرض مستطیل معادل و نسبت انشعاب نیز دارای وزن بهینۀ بیشتری نسبت به وزن اولیۀ اختصاص‌یافته به آنها بودند که نشان‏دهندۀ اهمیت این 3 عامل در منشأ جریان سیلابی در حوضه‏های جنگلی است.