نشان نوسانهای جداگانه و همزمان دمای سطح آب خلیج فارس و پدیدۀ انسو بر نوسانهای بارش ماههای سرد سال در پهنههای جنوب مرکزی ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیزداریـ آب، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس
2 دانشیار بازنشستۀ گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس
3 دانشیار گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس
4 دانشیار گروه علوم و مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره)، قزوین
5 استاد بخش مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز
doi
10.22059/ije.2021.317778.1463چکیده
در پژوهش پیش رو نشان جداگانه و جفتشدۀ نوسانهای دمای سطح آب دریا و پدیدۀ ENSO بر بارش پهنههای جنوب مرکزی ایران در دورۀ دادهبرداری (1957-2019) بررسی شد. گسترۀ آبی ارزیابیشده دربرگیرندۀ 8 گره 2*2 درجه است که 3 گره در گسترۀ آبی خلیج فارس، 2 گره در دریای عمان، 2 گره در شرق دریای عرب و یک گره در دریای سرخ جای گرفتهاند. افزون بر اندازۀ دمای هر پیکسل، شیب دمایی میان آنها و پیوند میان این شیب و نوسانهای بارش نیز بررسی شد. در ادامه، نقشۀ پهنهبندی ضریب همبستگی میان SST و بارش ماههای سرد سال با دادههای ایستگاهی ارائه شد. از آزمون همبستگی پیرسون به منظور بررسیهای آماری بهرهبرداری شد. یافتهها نشان داد در تمامی ماهها و ایستگاهها، همبستگی با SST به صورت منفی است. بیشترین ضریب همبستگی مربوط به ایستگاه سیرجان در ماه دسامبر با مقدار 65/0- و در ارتباط با شیب اختلاف دمایی سطح آب پیکسلهای تنگۀ هرمز و دریای سرخ است. همچنین، یافتهها نشان داد شیب اختلاف دمایی SST پیکسلها موجب بهبود بسیار خوب نتایج و ضریب همبستگی دادههای ایستگاهی شد. بررسی ارتباط SST و بارش در دورههای النینو و لانینا نیز نشان داد مقادیر همبستگی بین بارش و مقادیر SST هنگام وقوع فازهای گرم و سرد ENSO، در هر دو فاز به صورت منفی است. بررسی یافتههای درصد فراوانی گرهها نیز نشان داد گرههای 1، 7 و 8 بیشترین تأثیر را بر بارش ایستگاههای مطالعهشده داشتهاند، به طوری که میتوان بیان داشت که سه رأس مثلث غرب خلیج فارس، دریای سرخ و شرق دریای عرب بیشتر تأثیر و گرههای 4 و 5 واقع در دریای عمان، کمترین تأثیر را بر بارندگی مناطق مطالعهشده دارند.