نقد و بررسی سبدهای غذایی مطلوب و فعلی جامعۀ ایرانی با رویکرد همبست آب و غذا
نویسندگان
1 گروه مهندسی آب، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استاد، گروه مهندسی آب، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 دانشیار، گروه تغذیۀ جامعه، دانشکدۀ علوم تغذیه و رژیمشناسی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
4 دانشیار، گروه انرژی های نو و محیط زیست دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران، تهران، ایران
5 استاد، گروه حفاظت محیط زیست، پردیس علوم طبیعی، دانشگاه ماساچوست، آمهرست، آمریکا
doi
10.22059/ije.2021.325479.1517چکیده
سبد غذایی جامعه به عنوان یک ارتباطدهندۀ بخش کشاورزی با منابع آب، میتواند به عنوان شاخصی برای بررسی پایداری زیستمحیطی تأمین غذای جامعه استفاده شود. از اینرو، در پژوهش حاضر همبست آب و غذا برای دو سبد غذایی مطلوب وزارت بهداشت و سبد غذایی فعلی جامعه بررسی شد. نتایج نشان داد از منظر تأثیر سبدهای غذایی بر محیط زیست، سبد غذایی مطلوب وزارت بهداشت رد پای آب آبی برابر با 6/733 مترمکعب/نفر/سال و رد پای آب خاکستری معادل 2/37 مترمکعب/نفر/سال به همراه دارد. در بین 6 گروه غذایی بررسیشده، گروه غذایی گوشت، تخممرغ، حبوبات و مغزها بیشترین سهم در رد پاهای آب را دارد. جایگزینی سبد غذایی مطلوب با سبد غذایی فعلی سبب کاهش برداشتی معادل با 4/371 میلیون مترمکعب/سال از منابع آب سطحی و زیرزمینی کشور و تولید 103 میلیون مترمکعب/سال رد پای آب خاکستری کمتر میشود. در بررسی مطلوبیت اقتصادی سبد غذایی نیز مشخص شد که تأمین سبد غذایی مطلوب وزارت بهداشت، سالانه تقریباً 8850000 تومان/نفر هزینه دارد که حدود 282 هزار تومان کمتر از هزینه تأمین سبد غذایی فعلی جامعه برای هر نفر است. با توجه به آنکه سهم قابل توجهی از هزینه و رد پاهای آب سبد غذایی مطلوب وزارت بهداشت نیز متعلق به گوشت، تخم مرغ، حبوبات و مغزها است، جایگزینی محصولات این گروه با موادغذایی که رد پای آب کمتر، هزینۀ کمتر و موادمغذی کافی را دارند، توصیه میشود. در مجموع، سبد غذایی مطلوب وزارت بهداشت در مقایسه با سبد فعلی جامعه، به عنوان سبد غذایی مناسب از منظر اقتصادی و زیستمحیطی معرفی میشود.
