ارزیابی رفتار خودپالایی رودخانه ها با استفاده از مدلسازی تک بعدی عددی
نویسندگان
1 ریاست پژوهشکدۀ محیط های خشک، استادیار گروه مهندسی عمران، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
2 استادیار گروه مهندسی عمران، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
3 دانش آموختۀ کارشناسی ارشد مهندسی عمران آب و سازه های هیدرولیکی و عضو باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
doi
10.22059/ije.2020.308851.1376چکیده
با توجه به رشد آلودگی آبهای سطحی، تحقیق پیش رو در نظر دارد با بهکارگیری مدلسازی عددی، رفتار خودپالایی و حذف آلاینده در رودخانهها را ارزیابی کند. در تحقیق پیش رو با استفاده از دادهها و اطلاعات ثبت و برداشت شده در رودخانۀ کارده بهعنوان یک منبع در تأمین آب شرب شهر مشهد، به بررسی فرایندهای پایش رودخانهای با استفاده از مدل عددی MIKE11 پرداخته شده است. در این مدل شرایط مرزی شامل دبی، آلودگی (Ecoli) و رقوم سطح آب بوده که از طریق اندازهگیری و نمونهبرداریهای صحرایی تعریف شد. اندازهگیری در دو بازۀ زمانی؛ یکی در فروردین ۱۳۹۳ (معرف فصل پرآب سال) و دیگری در مردادماه ۱۳۹۳ (معرف فصل کمآب سال) با اخذ ۱۲ نمونه از آب رودخانه کارده، انجام شده است. نتایج تحقیق حاضر نشان میدهد ضریب زبری مانینگ با کمک کالیبراسیون مدل هیدرولیکی در بازۀ بررسیشده برابر با 058/0 به دست آمد و ضریب زوال رودخانه برای پارامتر Ecoli در فصل گرما با فاکتور پخش 20 و توان ضریب پخش 5/0 برابر با 08/0 و در فصل سرما با فاکتور پخش 5 و توان ضریب پخش 2 برابر با 207/0 است. بر اساس نتایج بهدستآمده، تأثیر ضریب مانینگ در برآورد آلودگی ۹۰ درصد و سهم پارامترهای دیگر درمجموع ۱۰ درصد است. بهمنظور کالیبراسیون مدل از آنالیز حساسیت استفاده شد که از آنالیز حساسیت یادشده نتیجه میشود که ضریب مانینگ تأثیر زیادی بر مدلسازی پخش و انتقال آلودگی دارد.