نقش خدمت اکوسیستمی تولید آب در تأمین منابع آب حسابداری WA+ (مطالعۀ موردی: حوضۀ آبخیز دریاچۀ ارومیه)

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ دکتری مهندسی آب، مؤسسۀ پژوهشی‌ـ مهندسی راهبرد دانش پویا، تهران‌

2 دانشجوی دکتری تخصصی آمایش محیط ‏زیست، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج‌

3 دانشیار گروه محیط زیست، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج‌

4 دانشیار گروه محیط زیست، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج‌

doi
10.22059/ije.2020.310365.1386
چکیده

یکی از خدمات مهم اکوسیستم‏ها، خدمت تولید آب است. خدمت تولید آب به طور مستقیم بر توسعۀ پایدار سیستم‏های اقتصادی-اجتماعی تأثیر می‏گذارد. هدف از انجام مطالعۀ حاضر، بررسی نقش خدمت اکوسیستمی تولید آب در حوضۀ دریاچۀ ارومیه در برآورد چارچوب حسابداری آب پلاس (WA+) است. در گام نخست، کاربرگ منابع آب از چارچوب WA+ برای منطقۀ مطالعاتی با استفاده از داده‏های هیدرولوژی و تصاویر ماهواره‏ای در سال 2015 محاسبه شد. در گام بعدی، به منظور کمی‏سازی خدمت تولید آب در همان سال از مدل Water Yield در نرم‏افزار InVEST استفاده شد. داده‏های ورودی این مدل شامل کاربری/پوشش سرزمین، بارش، تبخیر و تعرق، عمق محدودکنندۀ خاک برای ریشۀ گیاه، میزان آب در دسترس گیاه، لایۀ زیرحوضه‏ها و جدول اطلاعات بیوفیزیکی می‏شود. سپس، اجرای مدل در نرم‏افزار InVEST نسخۀ 3.5.0 میزان تولید آب در سطح حوضه و زیرحوضه به دست آمد. نتایج WA+ و InVEST نشان دادند میزان کل ورودی آب در حوضۀ دریاچۀ ارومیه در حسابداری WA+ در سال 2015 برابر با 4/16 میلیارد متر مکعب است که از این میزان 7 میلیارد متر مکعب آن سهم خدمت اکوسیستمی تولید آب در این حوضه بوده است. بنابراین، اکوسیستم با تولید بیش از 40 درصد از حجم ورودی‏های آب در حوضه کارکرد زیادی در تأمین منابع آب آن دارد. از این‌رو، دانستن کمی سهم اکوسیستم‏ها در یک حوضه می‏تواند به برنامه‏ریزی بهتر در زمینۀ مدیریت منابع آبی و نیز حفظ ارزش‏های اکوسیستم بینجامد. از نتایج مدل Water Yield و کاربرگ منابع آب WA+ می‏توان در مدیریت جامع منابع آبی و برنامه‏ریزی برای تخصیص عادلانۀ آب بهره برد.