نقش خدمت اکوسیستمی تولید آب در تأمین منابع آب حسابداری WA+ (مطالعۀ موردی: حوضۀ آبخیز دریاچۀ ارومیه)
نویسندگان
1 دانشآموختۀ دکتری مهندسی آب، مؤسسۀ پژوهشیـ مهندسی راهبرد دانش پویا، تهران
2 دانشجوی دکتری تخصصی آمایش محیط زیست، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج
3 دانشیار گروه محیط زیست، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج
4 دانشیار گروه محیط زیست، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج
doi
10.22059/ije.2020.310365.1386چکیده
یکی از خدمات مهم اکوسیستمها، خدمت تولید آب است. خدمت تولید آب به طور مستقیم بر توسعۀ پایدار سیستمهای اقتصادی-اجتماعی تأثیر میگذارد. هدف از انجام مطالعۀ حاضر، بررسی نقش خدمت اکوسیستمی تولید آب در حوضۀ دریاچۀ ارومیه در برآورد چارچوب حسابداری آب پلاس (WA+) است. در گام نخست، کاربرگ منابع آب از چارچوب WA+ برای منطقۀ مطالعاتی با استفاده از دادههای هیدرولوژی و تصاویر ماهوارهای در سال 2015 محاسبه شد. در گام بعدی، به منظور کمیسازی خدمت تولید آب در همان سال از مدل Water Yield در نرمافزار InVEST استفاده شد. دادههای ورودی این مدل شامل کاربری/پوشش سرزمین، بارش، تبخیر و تعرق، عمق محدودکنندۀ خاک برای ریشۀ گیاه، میزان آب در دسترس گیاه، لایۀ زیرحوضهها و جدول اطلاعات بیوفیزیکی میشود. سپس، اجرای مدل در نرمافزار InVEST نسخۀ 3.5.0 میزان تولید آب در سطح حوضه و زیرحوضه به دست آمد. نتایج WA+ و InVEST نشان دادند میزان کل ورودی آب در حوضۀ دریاچۀ ارومیه در حسابداری WA+ در سال 2015 برابر با 4/16 میلیارد متر مکعب است که از این میزان 7 میلیارد متر مکعب آن سهم خدمت اکوسیستمی تولید آب در این حوضه بوده است. بنابراین، اکوسیستم با تولید بیش از 40 درصد از حجم ورودیهای آب در حوضه کارکرد زیادی در تأمین منابع آب آن دارد. از اینرو، دانستن کمی سهم اکوسیستمها در یک حوضه میتواند به برنامهریزی بهتر در زمینۀ مدیریت منابع آبی و نیز حفظ ارزشهای اکوسیستم بینجامد. از نتایج مدل Water Yield و کاربرگ منابع آب WA+ میتوان در مدیریت جامع منابع آبی و برنامهریزی برای تخصیص عادلانۀ آب بهره برد.