کاربرد داده‌های ماهواره‌ای در برآورد نیاز آب زیست محیطی تالاب ها در مناطق باداده‌های محدود (مطالعۀ: موردی تالاب کانی برازان)

نویسندگان

1 استادیار گروه مهندسی آب و پژوهشکدۀ مهندسی و مدیریت منابع آب دانشگاه تربیت مدرس، تهران

2 گروه محیط زیست، مهندسین مشاور آبان پژوه

3 دانشجوی دکتری مهندسی منابع آب دانشگاه ساسکاچوان، کانادا

doi
10.22059/ije.2021.307397.1363
چکیده

تعیین و تأمین نیاز آب زیست‌محیطی اکوسیستم‌ها از جمله تالاب‏ها یکی از ‌راهکارهای مؤثر به منظور پیشگیری از تخریب و اطمینان از تداوم خدمات اکوسیستمی آنهاست. در مطالعۀ حاضر تعیین نیاز آبی تالاب بین‌المللی کانی‌برازان )در جنوب دریاچۀ ارومیه( با اتخاذ یک رویکرد ترکیبی هیدرواکولوژیکی مد نظر قرار گرفت. به این منظور، با استفاده از داده‏های ماهواره‏ای تغییرات بلندمدت سطوح آب و پوشش گیاهی تحلیل شد. سپس، تحلیل فراوانی سطوح غرقابی و دوره‌های رشد پوشش گیاهی تالاب و برآورد مقادیر تبخیر‌ـ تعرق از سطح انجام شد. در ادامه، بر مبنای مطالعات میدانی انجام‌شده از تابستان 1394 تا پاییز 1395، هیدروگرافی تالاب، گونه‏های گیاهی و پرندگان تالاب و مکان‏یابی زیستگاه‏های آنها تعیین شده و گونه‏های شاخص مشخص شدند. بر مبنای عمق مطلوب و الگوی‏ ‏مکانی زیستگاه‏های گونه‏های شاخص گیاهان و پرندگان زمستان‌گذران در معرض خطر و تهدید، سطوح غرقابی و احجام مطلوب تالاب تعیین شد. در نهایت، با استفاده از سری زمانی احجام تاریخی تالاب و مدل‌سازی معکوس بیلان آب، رژیم جریان ورودی تالاب از منابع سطحی برای تأمین نیاز آبی تالاب برآورد شد. نتایج مطالعۀ حاضر نشان می‏دهد در شرایط نرمال جریان زیست‌محیطی مورد نیاز تالاب کانی‏برازان معادل 5/16 میلیون مترمکعب در سال، شامل دو پیک جریان به‌ترتیب در اواسط پاییز و اواخر بهار است. نتایج مطالعۀ حاضر می‏تواند در برنامه‌ریزی منابع آب سطحی و زیرزمینی تغذیه‌کنندۀ تالاب و نیز مدیریت کیفیت آب تالاب استفاده شود.