تعیین اثر شدت و مدت خشکسالی بر زمان تأخیر بین خشکسالی هواشناسی و هیدرولوژیکی و بررسی عدم قطعیت ها (مطالعۀ موردی:حوضۀ تالاب انزلی)
نویسندگان
1 دانشآموختۀ دکترای مهندسی آب، گروه مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران
2 استاد گروه مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران
doi
10.22059/ije.2020.303979.1341چکیده
جای خالی آنچه در تحقیقات گذشته به چشم میخورد، یافتن ارتباط معنادار میان خشکسالی هواشناسی و هیدرولوژیکی و سپس، تعیین باند اعتماد احتمال تأخیر زمانی میان رخ دادن دو فاز خشکسالی است. در تحقیق حاضر، سعی شد تا با استفاده از روش شمارش فرکانس، زمان تأخیر میان دو فاز خشکسالی هواشناسی و هیدرولوژیکی، براساس مشاهدات موجود، برای حوضۀ تالاب انزلی با 9 ایستگاه هواشناسی و 20 ایستگاه هیدرومتری طی سالهای 1364 تا 1394 تعیین شود. با توجه به آنکه در دورۀ مشاهداتی 30 ساله امکان رخداد خشکسالیهای حدی کم است، برای تولید شرایط خشکسالی هواشناسی با بزرگی، تداوم و شدتهای مختلف فراتر از آنچه تا کنون دیده شده، به کمک روش مونتکارلو به شبیهسازی مصنوعی بارش اقدام شد. برای شبیهسازی خشکسالی هیدرولوژیکی در سناریوهای مختلف خشکسالی هواشناسی از مدل بیلان آب SWAT استفاده شد. برای بررسی اثر تداوم و شدت خشکسالی هواشناسی بر تأخیر زمانی بین دو فاز خشکسالی، از ماتریس همبستگی تقاطعی استفاده شد. نتایج نشان داد با افزایش تداوم خشکسالی هواشناسی، تأثیرات آن تا مدت طولانیتر بر رودخانه به صورت خشکسالی هیدرولوژیکی مشاهده میشود. از طرفی، افزایش شدت خشکسالی هواشناسی، موجب کاهش زمان تأخیر میان دو فاز خشکسالی خواهد شد. باند اعتماد احتمال تأخیر زمانی میان خشکسالی هواشناسی و هیدرولوژیک نیز نشان داد با احتمال حدود 70 درصد، تأخیر زمانی یکماهه و کمتر میان دو خشکسالی وجود دارد.