ارزیابی مدل‌های سری زمانی خطی و غیر خطی بی‌لینییر در پیش بینی تبخیر- تعرق گیاه مرجع در ایستگاه سینوپتیک ارومیه

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه.

2 استادیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه

3 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه

4 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه

doi
10.22092/jwra.2015.101167
چکیده

پیش­بینی تبخیر-تعرق گیاه مرجع یکیاز مهمترین عناصردر بهینه سازی مصرف آب کشاورزی است. یکیازروش­هایپیش­بینی مقادیرتبخیر-تعرق گیاه مرجعاستفاده از مدل­های استوکاستیکسری زمانیاست. دراینپژوهشمدل­های خطی AR(p) و ARMA(p,q) به همراه مدل غیر خطی بی­لینییر درپیش­بینی مقادیر ماهانهتبخیر-تعرق گیاه مرجع درایستگاهسینوپتیک ارومیهمورد مقایسه قرار گرفت. برای انجام پژوهش، مقادیر ماهانه تبخیر-تعرق گیاه مرجع از سال 1350 تا 1389 محاسبه شده و داده­های یاد شده در طول سال­های 1350-1384 و 1385-1389 به ترتیب برای واسنجی و صحت­سنجی مدل­ها بکار گرفته شد. در مرحله بعد، مدل خطی مناسبانتخاب شد و سپس نتایج این مدل و نتایج مدل غیر خطی بی­لینییر با مقادیر استاندارد فائو-پنمن-مونتیث مورد مقایسه قرار گرفت. نتایجنشاندادمدلسریزمانی AR(11)نتایجبهتریدر مقایسه با مدل­های خطی دیگر داشت. مقایسه نتایج مدلAR(11) و نتایج مدل BL(11,0,1,1)نسبت به مقادیر ماهانه فائو-پنمن-مونتیث نیز نشان داد که ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE) و درصد خطای نسبی (VE) در مدل AR(11)به ترتیب 85/1 میلی­متر و 8/3 درصد و در مدل BL(11,0,1,1) نیز به ترتیب 76/1 میلی­متر و 6/3 درصد است. بنابراین، مدل غیر خطی بی­لینییر توانایی بیشتری در مدل­سازی و پیش­بینی مقادیر ماهانه تبخیر-تعرق گیاه مرجع در مقایسه با مدل خطی داشت. در مرحله بعد مقادیر ماهانه تبخیر-تعرق گیاه مرجع برای پنج سال آینده با استفاده از مدل غیرخطی بی­لینییر پیش­بینی گردید.

کلیدواژه‌ها