تأثیر متغیرهای کلان اقتصادی بر میزان خسارت‌های مالی و جانی بلایای طبیعی در ایران

نویسندگان

1 استادیار دانشکدۀ اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران

2 کارشناس ارشد، دانشکدۀ اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران

3 دانشیار دانشکدۀ اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران

doi
10.22059/ije.2020.307408.1364
چکیده

بلایای طبیعی یکی از علت‌های مهم مرگ‏ومیر انسان‏ها هستند. در این میان، سیل و زلزله بیشترین آمار خسارت‌های جانی و مالی را به خود اختصاص داده‏اند. با توجه به اینکه ایران جزء ده کشور اول حادثه‏خیز دنیا است، مطالعۀ حاضر به ارزیابی آثار متغیرهای کلان اقتصادی بر خسارت‌های جانی و مالی ناشی از سیل و زلزله به روش WLS طی بازۀ زمانی 1339 - 1398 در ایران پرداخته است. نتایج مطالعۀ حاضر نشان داد افزایش یک‏درصدی در متغیرهای تولید ناخالص داخلی سرانه، امید به زندگی و میزان باسوادی موجب کاهش به‌ترتیب 52/1، 26/5 و 55/10 درصدی در خسارت‌های جانی ناشی از سیل و زلزله شده است. همچنین، افزایش یک‏درصدی در متغیرهای تراکم جمعیت، میزان بیکاری، مخارج دولت در زیرساخت‏ها و باز بودن اقتصاد به‌ترتیب افزایش 64/20، 47/7، 22/4 و 86/4 درصدی خسارت‌های جانی ناشی از سیل و زلزله را به همراه دارد. از طرف دیگر، افزایش یک‏درصدی در متغیرهای تولید ناخالص داخلی سرانه، تراکم جمعیت، مخارج دولت در زیرساخت‏ها و میزان باسوادی سبب افزایش به‌ترتیب 86/1، 01/13، 81/12و 52/24 درصدی در خسارت‌های مالی ناشی از سیل و زلزله شده است. همچنین، افزایش یک‏درصدی در متغیرهای امید به زندگی و سرمایه‏گذاری در سرمایۀ فیزیکی نیز سبب کاهش به‌ترتیب 22/33 و 9/9 درصد در خسارت‌های مالی ناشی از سیل و زلزله شده است. با توجه به نتایج پژوهش حاضر، از آنجا که تأثیر متغیرهای اقتصادی بر میزان خسارت‌های مالی و جانی ناشی از سیل و زلزله در ایران درخور توجه است، بنابراین سیاست‏گذاری اقتصادی برای کاهش آثار منفی این حوادث امری ضروری تلقی می‏شود.