تحلیل حساسیت پارامترهای مؤثر در سیلاب طراحی با استفاده از HEC- HMS (مطالعۀ موردی: سد سردشت)

نویسندگان

1 کارشناس ارشد عمران آب، شرکت توسعۀ منابع آب و نیروی ایران

2 عضو هیئت ‏علمی دانشگاه ارومیه، گروه مهندسی آب

3 دانشجوی دکترای علوم و مهندسی منابع آب، دانشگاه تبریز و مدرس گروه عمران، مؤسسۀ آموزش عالی علم و فن ارومیه

doi
10.22059/ije.2020.302224.1338
چکیده

عوامل متعددی بر فرایند روندیابی سیلاب تأثیرگذار هستند که هریک وزن خاصی در کاهش پیک سیلاب عبوری از سرریز دارند. در تحقیق حاضر، این عوامل شناسایی شده و آنالیز حساسیت پارامترهای مؤثر بر دبی پیک طراحی مخزن سد سردشت بررسی شد. همچنین، تأثیرگذاری این عوامل و حساسیت آن‏ها در برآورد هیدروگراف تولیدی حوضه و روندیابی مخزن مشخص شد. در مرحلۀ نخست پس از ساخت مدل حوضه با تمام المان‏های مؤثر در HEC-HMS، یک رگبار بارش و رواناب متناظر شبیه‏سازی و پارامترهای مؤثر بر ایستگاه‏های مختلف واسنجی شد. در مرحلۀ دوم با تبدیل حداکثر بارش محتمل (PMP) به حداکثر سیل محتمل (PMF) در مخزن سد روندیابی شد. در مرحلۀ آخر، حساسیت پارامترهای CN، مقدار بارش طراحی، مقدار زمان تأخیر آبراهه و زمان تأخیر حوضۀ بالادست سد و پارامترهای روندیابی دبی پیک طراحی انجام شد. نتایج نشان داد سیلاب طراحی بیشترین حساسیت را به مقدار بارش طراحی دارد، به‏طوری ‏که با 30 درصد تغییر در بارش، مقادیر CN‏، زمان تأخیر آبراهه و سیلاب طراحی به‏طور خطی به‌ترتیب 40‌، 25‌ و 8 درصد تغییر می‏کند، ولی در 30‌± درصد زمان تأخیر حوضه، تغییرات سیلاب به‏طور غیرخطی 5 درصد در تخمین بالا و 16 درصد در تخمین پایین را سبب می‏شود.‏