پایش و ارزیابی تغییرات مکانی هدایت الکتریکی خاک با استفاده از سنجش از دور
نویسندگان
1 دانشیار، گروه آب و هواشناسی، دانشکدۀ انسانی، دانشگاه زنجان
2 استادیار، گروه آب و هواشناسی، دانشکدۀ انسانی، دانشگاه زنجان
3 دانشجوی دکترای آب و هواشناسی، دانشکدۀ انسانی، دانشگاه زنجان
doi
10.22059/ije.2020.308585.1374چکیده
شور شدن خاکها، مسئلۀ مهم محیطی است که سبب کاهش بهرهوری خاک میشود. برای مدیریت بهینۀ منابع خاکی پایش کمی شوری خاک، تغییرات زمانی و تحلیل فضایی عوامل تأثیرگذار بر آن ضروری به نظر میرسد. هدف از تحقیق حاضر، استخراج نقشۀ پراکندگی شوری خاک و تحلیل فضایی آن پس از بارشهای بیش از نرمال سال آبی 1397ـ 1398 در غرب ایران است. با استفاده از تصاویر ماهوارهای لندست و شاخص GDVI و بهوسیلۀ الگوریتم نوشتهشده در سامانۀ گوگل اینجین، نقشۀ هدایت الکتریکی خاک استخراج شده و در پنج کلاس شوری طبقهبندی شد. نتایج نشان داد بهطور کلی شوری خاک در محدودۀ مطالعهشده کاهش یافته است. اگر عامل بارشی در دورۀ مطالعهشده مهمترین عامل در تغییرات پراکندگی شوری بدانیم، مناطق با شوری شدید که در کلاس ارتفاعات کم قرار دارند، تغییری نکرده است. این عامل به دلیل وجود سازندهای شور و شیب ملایم اطراف آنها نتوانسته تأثیر زیادی بر کلاس شوری شدید بگذارد، اما کلاس با شوری متوسط بیشترین تغییرات را داشته و بارش توانسته است شوری سطح خاک این کلاس را به پاییندست جابهجا کند.جهت بیضی سه برابر انحراف استاندارد مکانی شمال غربی به جنوب شرقی به دست آمد که نشان میدهد بیش از 99 درصد پراکندگی شوری به تبعیت از آرایش مکانی ارتفاعات، بارش و پراکندگی ردههای خاک در این راستا گسترش دارد. آمارۀ 4566/0شاخص موران و P_Value مقدار 00/0 خودهمبستگی مکانی شوری خاک را در غرب کشور نشان داد.نقشۀ لکههای داغ نیز نشان داد شوری سطحی خاک بهصورت خوشهای در راستای شمال غرب و به جنوب شرق و در ارتفاعات کمتر از 1200 متر قرار دارد.تحلیل لکههای داغ نیز نشان داد شوری خاک به سمت شرق و داخل کشور بیشتر الگوی خوشهبندی پیدا کرده است. از نتایج و روش این تحقیق میتوان بهراحتی و با سرعت زیاد مناطقی که در معرض شوری خاک قرار دارند، شناسایی و پایش کرده و در برنامهریزیهای محیطی برای پیادهسازی اقدامات پیشگیرانه استفاده کرد. همچنین، از نتایج تحقیق حاضر و خروجیهای آن برای شناسایی کانونهای شوری خاک در برنامهریزیهای کشاورزی و تخصیص امکانات استفاده کرد.