بررسی تأثیر خصوصیات سیل ‌مبنا روی دقت روندیابی سیل در رودخانۀ کارون با استفاده از روش‏ های روندیابی هیدرولوژیکی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی آب و سازه ‏های هیدرولیکی، گروه مهندسی عمران، دانشکدۀ فنی و مهندسی، دانشگاه زنجان

2 دانشجوی دکترای مهندسی آب و سازه‏ های هیدرولیکی، گروه مهندسی عمران، دانشکدۀ فنی و مهندسی، دانشگاه زنجان

3 دانشیار، گروه مهندسی عمران، دانشکدۀ فنی و مهندسی، دانشگاه زنجان

doi
10.22059/ije.2020.301570.1321
چکیده

تحلیل جریان غیر ماندگار با استفاده از روش‏های روندیابی هیدرولیکی و هیدرولوژیکی صورت می‏گیرد. روش‏های روندیابی هیدرولوژیکی در عین حال که دقت مناسبی دارند، نسبت به روش‏های روندیابی هیدرولیکی بسیار ساده‏تر‏ و کم‏هزینه‏ترند و برای محاسبات روندیابی سیلاب، فقط به داده‏های مربوط به هیدروگراف (تغییرات دبی نسبت به زمان) ثبت‌شده در ایستگاه‏های هیدرومتری بالادست و پایین‏دست محدودۀ مطالعه‌شده نیاز دارند. در پژوهش حاضر، به بررسی تأثیر سیل ‌مبنا روی دقت روندیابی سیل در رودخانۀ کارون با استفاده از روش‏های روندیابی هیدرولوژیکی شامل روش ماسکینگام خطی، مقادیر اجرایی، کانوکس و آت – کین اصلاح‌شده، پرداخته شده ‏‏است. به بیانی، با استفاده از الگوریتم بهینه‏سازی ازدحام ذرات (PSO) و داده‏های 4 سیل مشاهداتی که در ایستگاه‏های هیدرومتری ملاثانی (بالادست) و اهواز (پایین‏دست) رودخانۀ کارون ثبت شده ‏است، برای هر سیل، به‏صورت جداگانه پارامترهای روش ماسکینگام خطی (X, K, ) بهینه‏یابی شده و برای محاسبۀ هیدروگراف خروجی تمامی سیل‏ها استفاده ‏شده ‏است. نتایج بیانگر آن است که به دلیل تأثیر وسعت سیل‏گیری رودخانه‏ها روی پارامترهای یادشده، چنانچه دامنۀ تغییرات دبی ورودی سیل ‌مبنا به دامنۀ تغییرات دبی ورودی سیل محاسباتی نزدیک‌تر باشد، دقت روش‏های روندیابی هیدرولوژیکی در برآورد هیدروگراف خروجی افزایش می‏یابد.