ارزیابی کیفی رودخانۀ گرگان‌رود با استفاده از شاخص NSFWQI در منطقۀ شهری گنبدکاووس

نویسندگان

1 دانشیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس

2 دانشیار گروه شیمی، دانشکدۀ علوم پایه، دانشگاه گنبدکاووس

3 کارشناس ارشد آبخیزداری، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس

4 استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس

doi
10.22059/ije.2020.296008.1276
چکیده

ایجاد یک برنامۀ کنترلی و منظم این امکان را فراهم می‏کند که راهکارهای مناسب به منظور کاهش آلودگی حوضۀ آبریز رودخانه‏ها و در نهایت، ارتقای وضعیت کیفی آب این منابع اتخاذ شود. هدف از انجام تحقیق حاضر، بررسی اثر فاضلاب شهری بر کیفیت رودخانۀ گرگان‌رود در منطقۀ شهرنشین گنبدکاووس است. نمونه‏برداری در فصل پاییز 1396 با تناوب دو هفته یک‌بار و در مجموع 6 نمونه‏برداری از 4 ایستگاه در حد فاصل سد گلستان تا خروجی رودخانۀ گرگان‌رود از شهر گنبدکاووس انجام شد. برای بررسی کیفیت رودخانۀ گرگان‌رود در محدودۀ مطالعاتی، از شاخص کیفی NSFWQI استفاده شد. بر اساس فاکتورهای اندازه‏گیری‌شده، شاخص NSFWQI برای ایستگاه‏های مطالعه‌شده محاسبه شد. نتایج نشان داد مقدار عددی این شاخص در ایستگاه ورودی شهر گنبدکاووس بیشترین مقدار را داشت (05/0 < p) و مقدار این شاخص از ایستگاه ورودی شهر به سمت ایستگاه خروجی شهر روند نزولی داشت که به‏ترتیب 17/48، 72/42، 06/43 و 94/40 به دست آمد. تفسیر مقدار عددی بر اساس شاخص NSFWQI برای ایستگاه‏های مطالعه‌شده نشان می‏دهد کیفیت آب رودخانۀ گرگان‌رود در منطقۀ شهری گنبدکاووس از نوع بد بوده و رنگ مربوط به این شاخص نیز نارنجی است. عوامل دخیل در کاهش کیفیت آب رودخانه بر این اساس عوامل انسانی مانند تخلیۀ فاضلاب‏های شهری تصفیه‌نشده به رودخانه به دلیل نبود سیستم جمع‏آوری و تصفیه‌کنندۀ فاضلاب، دفع و تجمع زباله‏ها در بستر رودخانه است.