فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: تشدید آلودگی هوای شهری در نتیجه رشد ترافیک، منجر به افزایش آلاینده‌هایی مانند ذرات معلق و اکسیدهای نیتروژن شده است. از این‌رو، سیاست‌گذاری در حوزه‌ی حمل‌ونقل شهری به یکی از محورهای اصلی کنترل و کاهش آلاینده‌های هوا تبدیل شده است. هدف پژوهش حاضر، مرور و تحلیل سیاست‌ها و ابزارهای به‌کاررفته برای کاهش آلاینده‌های هوا ناشی از مصرف سوخت در حمل‌ونقل شهری است. مواد و روش‌ها: مقالات پژوهشی اصیل از پایگاه‌های داده معتبر انتخاب شدند. در مجموع، 20 مقاله مطالعات منتشر شده بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵، که عمدتاً از پایگاه‌های داده‌ای مانند Scopus، Google Scholar، Web of Science و Science Direct بازیابی شدند.یافته ها: سیاست‌های اقتصادی مانند اصلاح قیمت سوخت و هزینه‌گذاری تردد، عمدتاً از مسیر کاهش تقاضای سفر و مصرف سوخت عمل کرده و در بسیاری از موارد با کاهش کوتاه‌مدت آلاینده‌های ترافیکی همراه بوده‌اند. سیاست‌های تنظیمی و اجرایی نظیر معاینه فنی و محدودیت‌های تردد، زمانی اثربخشی بالاتری نشان می‌دهند که پایش و اعمال قانون به‌صورت مستمر و سخت‌گیرانه انجام شود. سیاست‌های فناورانه و ناوگانی مانند برقی‌سازی و نوسازی ناوگان، ظرفیت کاهش پایدارتر آلاینده‌های احتراقی را دارند، اما موفقیت آن‌ها به آمادگی زیرساخت و سرعت جایگزینی ناوگان وابسته است. سیاست‌های رفتاری و مدیریتی ازجمله توسعه دوچرخه‌سواری و مدیریت تقاضای سفر، در صورت ایجاد جابه‌جایی معنادار در مدت سفر، می‌توانند کاهش آلاینده‌ها را از مسیر کاهش حجم تردد محقق کنند. نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که هیچ‌یک از سیاست‌ها به‌تنهایی کافی نیستند و موفقیت در کاهش آلودگی هوا نیازمند یک بسته سیاستی ترکیبی است. تقویت پیش‌نیازهای اجرایی مانند پایش مستمر، اعمال قانون سخت‌گیرانه و توسعه زیرساخت‌های لازم، شرط کلیدی و بنیادین موفقیت سیاست‌های کاهش آلاینده‌های هوا در شهرهاست. سیاست‌گذاران باید با توجه به شرایط بومی هر شهر، ترکیبی از ابزارهای اقتصادی، تنطیمی و فناورانه را به کار گیرند تا پایداری زیست‌محیطی و کاهش آلودگی هوای شهری محقق شود.