پهنه‌بندی سیلاب و شبیه‌سازی رفتار هیدرولیک رودخانه با استفاده از نرم‌افزار HEC RAS (مطالعۀ موردی‌: رودخانۀ مارون - جنوب غرب ایران)

نویسندگان

1 استادیار گروه مهندسی عمران، واحد دهدشت، دانشگاه آزاد اسلامی، دهدشت، ایران

2 دانشیار گروه زمین‌شناسی، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلامشهر، ایران

doi
10.22059/ije.2020.298473.1293
چکیده

تحقیق حاضر با هدف پهنه‌بندی سیلاب و تعیین حد بستر و حریم رودخانۀ مارون با استفاده از نرم‌افزار HEC-RAS در محیط GIS پی‏ریزی شد. با استفاده از نرم‌افزار GIS نقشه‏های کاربری اراضی، توپوگرافی، و مدل رقومی ارتفاع تهیه شد. در گام بعد، مشخصات شبکۀ رودخانه‏ای و مشخصات هندسی رودخانه با استفاده از نرم‌افزار HEC- GeoRAS استخراج شد. در نهایت، با استفاده از مدل هیدرولوژیکی HEC-HMS اقدام به مدل‏سازی و تخمین دبی سیلاب شد. در گام سوم، نتایج مربوط به مدل HEC-HMS همراه با مشخصات هندسی استخراج‌شده از مدل HEC-GeoRAS به مدل HEC-RAS برای مدل‏سازی هیدرولیکی رودخانۀ مارون وارد شد. در مرحلۀ بعد، نتایج به‌دست‌آمده از مدل هیدرولیکی HEC-RAS به نرم‏افزار Arc GIS منتقل شد و با استفاده از داده‏های موجود، عمل پهنه‌بندی سیلاب برای سیلاب با دورۀ بازگشت‏های 5، 10، 25 و 50 سال صورت گرفت. از 5 رویداد سیل که در ایستگاه آب‏سنجی و ایستگاه باران‏نگار تنگ‏تکاب که داده‏های ثبت‌شدۀ مناسبی داشتند، 2 رویداد برای واسنجی و 3 رویداد برای ارزیابی در نظر گرفته شد. نتایج مدل با شاخص RMSE به عنوان تابع هدف صحت‏سنجی شد. نتایج تحقیق نشان داد مساحت سیل‏خیزی برای دوره‏های بازگشت 5، 10، 25 و 50 ساله به‌ترتیب برابر با 1265، 1651، 2334 و 4450 هکتار و تعداد روستاهای در معرض خطر به‌ترتیب برابر با 5، 3، 2 و 9 هستند.

کلیدواژه‌ها