جایگاه توسعه اقتصادی ونظامی کشورهای اسلامی به عنوان مولفه قدرت نرم
نویسندگان
1 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 استادیار،گروه روان شناسی ،دانشگاه پیام نور،تهران ،ایران.
doi
چکیده
پس از انقلاب اسلامی، روابط ایران با یکی از بازیگران کلیدی منطقه خلیج فارس از همکاری راهبردی به رقابتی عمیق تبدیل شد، اما بیشتر پژوهشها به ابعاد سخت این رقابت پرداخته و از تحلیل تهدیدهای نرم غفلت کردهاند. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش توسعه اقتصادی و توان نظامی بهعنوان مؤلفههای تعیینکننده در شکلگیری قدرت نرم کشورهای اسلامی، با تمرکز بر ایران، ترکیه،امارات و عربستان سعودی و بهصورت تکمیلی عراق، انجام شده است. قدرت نرم در کشورهای اسلامی زمانی به پایداری میرسد که میان اقتصاد، فناوری دفاعی و فرهنگ تعادل روایتمحور برقرار شود. ترکیه با تکیه بر صنایع دفاعی بومی، گردشگری فرهنگی و محتوای رسانهای جهانی بالاترین سطح تلفیق مؤلفههای قدرت نرم را داراست. عربستان سعودی در حال گذار از اقتصاد نفتی به اقتصاد داناییمحور است، اما هنوز ضعف در نهادهای فرهنگی و بومیسازی فناوری مانع تبدیل منابع عظیم مالی به نفوذ نرم پایدار میشود. ایران از ظرفیت بالای دانشی، دفاعی و فرهنگی برخوردار است ولی در اثر محدودیت ارتباطات مالی و چالش روایت جهانی، توان تبدیل این سرمایهها به قدرت نرم گستردهتر را ندارد. عراق نیز در مسیر بازسازی، نمودار شکلگیری نوعی قدرت نرم معنوی و مذهبی است که میتواند در آینده به منبع مشروعیت و نفوذ تبدیل شود. نتیجه پژوهش تأکید دارد که آینده قدرت نرم اسلامی در گرو ایجاد الگوی بومی قدرت هوشمند منطقهای است؛ الگویی که سه رکن اقتصاد توسعهگرا، فناوری دفاعی مستقل و دیپلماسی فرهنگی را بهطور منسجم در بر گیرد و کشورهای اسلامی را از مصرفکننده قدرت به تولیدکننده معنا و گفتمان بدل سازد
