تبیینی تحلیلی از"دیپلماسی علمی به مثابه قدرت نرم"؛ مطالعه موردی: پژوهشگاه رویان
نویسندگان
1 استادیار مطالعات منطقه ایی، پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی
2 دانشگاه دولتی روابط بین الملل مسکو - مگیمو، دانشجوی فوق دکترا
doi
چکیده
در عصر تشدید رقابتهای ژئوپلیتیک و گسترش اقتصاد دانشبنیان، دیپلماسی علمی به یکی از سازوکارهای کلیدی برای بازتعریف قدرت در سیاست جهانی تبدیل شده است. با این حال، میان خوانش عمدتا دولتمحور جوزف نای از «قدرت نرم» و تبیینهای کارکردی پیر-برونو روفینی از دیپلماسی علمی، شکافی نظری وجود دارد؛ نقش نهادهای علمی در تولید نفوذ فراملی بهصورت نظاممند تبیین نشده است. این مقاله چارچوبی علّی–فرایندی ارائه میکند که بر اساس آن دیپلماسی علمی از طریق پویایی میان «جذابیت»، «همکاری» و «تأثیر»، به سازوکاری نهادی برای تولید و بازتولید قدرت نرم بدل میشود. پژوهش با رویکرد کیفی و مطالعه موردی تبیینی ارائه و تحلیل محتوای جهتدار اسناد علمی و شواهد نهادی را مد نظر قرار داده است. بررسی موردی پژوهشگاه رویان نشان میدهد که سرمایه علمی، با تبدیل شدن به سرمایه نمادین، ایجاد اعتماد ساختاری و تثبیت مرجعیت تخصصی، میتواند به اقتدار هنجاری منجر شود. یافتهها گویای آن است که تولید قدرت نرم علمی صرفاً برآمده از سیاست رسمی دولتها نیست، بلکه حاصل سازوکارهای نهادی و شبکهای است. بدینترتیب، مقاله با ارتقای تحلیل از سطح کارکردگرایی سیاستی به سطح تبیین نهادی–تحلیلی، به درک عمیقتری از سازوکارهای تولید قدرت نرم علمی کمک میکند.
