بررسی تأثیر جنسیت و زمان بر استعارههای مفهومی غم در آثار پیش و پس از انقلاب اسلامی ایران به قلم احمد محمود و سیمین دانشور؛ از دیدگاه اجتماعی- شناختی
نویسندگان
1 دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3 دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
4 دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
doi
10.22067/jls.v52i4.85004چکیده
این پژوهش به بررسی استعارههای مفهومی حوزۀ غم میپردازد و تأثیر زمان و جنسیت را بر کاربرد این استعارهها نشان میدهد. هدف این مقاله آن است که دریابیم که چگونه مفهوم غم در ساخت استعارههای مفهومی درک میگردد و برمبنای کدام مفاهیم در حوزۀ مبدأ شکل میگیرد و تغییر زمان و جنسیت در کاربرد استعارههای مفهومی مربوط به احساس غم در آثار مذکور چگونه نشان داده شده است. به این منظور دوازده اثر منتخب به قلم احمد محمود و سیمین دانشور در پیش و پس از انقلاب اسلامی -که در متن مقاله بهصورت دو دورۀ ابتدایی و متأخّر نامگذاری شده است- با روش تحلیل محتوا مطالعه شدهاند. از نتایج حاصل از این مطالعه، 317 استعارۀ مفهومی در 45 نامنگاشت و 45 حوزۀ مبدأ از آثار احمد محمود و 733 استعارۀ مفهومی در 63 نامنگاشت و 63 حوزۀ مبدأ از آثار سیمین دانشور استخراج گردید. همچنین نویسندگان مذکور با استفاده از واژگان و فرهنگسازی، غم را عادیتر از قبل جلوه دادهاند و به سمت کاهش بیان غم و اصطلاحات منفی پیش رفتهاند. اگرچه کلاً در آثار متأخرشان بسامد غم کم شده است، اما به عقیدۀ احمد محمود، تأثیر منفی آن شدیدتر و قدرت تخریبی آن بیشتر شده است. دانشور، اگرچه در دورۀ ابتدایی احساسی از خفقان و انفجار درونی را دارد، ولی با ابراز هر چه بیشتر غمش، این بار غم را به دورۀ دوم زندگی نمیبرد؛ بلکه در دورۀ متأخر احساس آرامتری در برخورد با این احساس در خود مییابد.