اولویت بندی زیرحوضه ها از نظر سیل خیزی با استفاده از مدل HEC-HMS در بالادست رودخانۀ خشک شیراز
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد مهندسی آبخیزداری، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه یزد
2 استاد، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه یزد
doi
10.22059/ije.2020.284092.1145چکیده
سیل یکی از پدیدههای پیچیده و مخرب طبیعی است که هرساله خسارتهای سنگینی به وجود میآورد. از اینرو، برای اجرای برنامههای کنترل سیلاب در بالادست حوضههای بزرگ باید چگونگی تأثیر آنها را بر سیلاب حوضه ارزیابی کرد. در تحقیق حاضر به اولویتبندی زیرحوضهها از نظر سیلخیزی در حوضۀ آبخیز چنارسوخته با مساحت 036/141 کیلومترمربع با استفاده از نرمافزار HEC-HMS پرداخته شده است. در تحقیق پیش رو پس از تهیۀ اطلاعات مورد نیاز برای تهیۀ هیدروگراف سیل، از روش شبیهسازی هیدرولوژیکی SCS در شبیهسازی تبدیل بارش به رواناب در سطح زیرحوضهها و همچنین بهمنظور استخراج هیدروگراف سیل خروجی حوضه از روش SCS استفاده شده است. اولویتبندی زیرحوضهها از نظر سیلخیزی با بهکارگیری مدل HEC-HMS و واسنجی لازم با پارامترهای تلفات اولیه، شمارۀ منحنی و زمان تأخیر صورت گرفت. همچنین، بهمنظور ارزیابی آثار سیلخیزی دو معیار فیزیکی شامل دبی اوج جریان و حجم جریان در نظر گرفته شد. هیدروگرافهای سیل متناظر با بارش، برای هر یک از زیرحوضهها محاسبه شد و سپس با حذف متوالی زیرحوضهها، میزان تأثیر هر یک از آنها در تولید سیل خروجی به دست آمد. با در نظر گرفتن شرایط پیشین خاک بر اساس مجموع بارندگی پنج روز قبل، شمارۀ منحنی در شرایط مرطوب و متوسط برای رویدادها محاسبه شد. نتایج نشان داد در رویدادهایی که با CN های کالیبرهشده در شرایط متوسط اجرا شدند، زیرحوضۀ 5 اولویت اول از نظر سیلخیزی دارد و در رویدادهایی که با CN های کالیبرهشدۀ مرطوب اجرا شدند، زیرحوضۀ 6 اولویت اول از نظر سیلخیزی دارد.