اولویت‏ بندی زیرحوضه ‏ها از نظر سیل‏ خیزی با استفاده از مدل HEC-HMS در بالادست رودخانۀ خشک شیراز

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد مهندسی آبخیزداری، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه یزد

2 استاد، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه یزد

doi
10.22059/ije.2020.284092.1145
چکیده

سیل یکی از پدیده‏های پیچیده و مخرب طبیعی است که هرساله خسارت‌های سنگینی به وجود می‌آورد. از این‏رو، برای اجرای برنامه‏های کنترل سیلاب در بالادست حوضه‏های بزرگ باید چگونگی تأثیر آنها را بر سیلاب حوضه ارزیابی کرد. در تحقیق حاضر به اولویت‏بندی زیرحوضه‏‏ها از نظر سیل‏خیزی در حوضۀ آبخیز چنارسوخته با مساحت 036/141 کیلومترمربع با استفاده از نرم‏افزار HEC-HMS پرداخته ‏شده است. در تحقیق پیش رو پس از تهیۀ اطلاعات مورد نیاز برای تهیۀ هیدروگراف سیل، از روش شبیه‏سازی هیدرولوژیکی SCS در شبیه‏سازی تبدیل بارش به رواناب در سطح زیرحوضه‏ها و همچنین به‏منظور استخراج هیدروگراف سیل خروجی حوضه از روش SCS استفاده ‏شده است. اولویت‏بندی زیرحوضه‏ها از نظر سیل‏خیزی با به‏کارگیری مدل HEC-HMS و واسنجی لازم با پارامترهای تلفات اولیه، شمارۀ منحنی و زمان تأخیر صورت گرفت. همچنین، به‏منظور ارزیابی آثار سیل‏خیزی دو معیار فیزیکی شامل دبی اوج جریان و حجم جریان در نظر گرفته‏ شد. هیدروگراف‏های سیل متناظر با بارش، برای هر یک از زیرحوضه‏ها محاسبه شد و سپس با حذف متوالی زیرحوضه‏ها، میزان تأثیر هر یک از آنها در تولید سیل خروجی به دست آمد. با در نظر گرفتن شرایط پیشین خاک بر اساس مجموع بارندگی پنج روز قبل، شمارۀ منحنی در شرایط مرطوب و متوسط برای رویدادها محاسبه شد. نتایج نشان داد در رویدادهایی که با CN های کالیبره‌شده در شرایط متوسط اجرا شدند، زیرحوضۀ 5 ‌اولویت اول از نظر سیل‏خیزی دارد و در رویدادهایی که با CN های کالیبره‌شدۀ مرطوب اجرا شدند، زیرحوضۀ 6 ‌اولویت اول از نظر سیل‏خیزی دارد.