ارزیابی وضعیت کشاورزی استان هرمزگان از دیدگاه آب مجازی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، گروه مهندسی آب، تهران، ایران

2 دانشجو دکتری آبیاری و زهکشی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، گروه مهندسی آب، تهران، ایران

doi
10.22092/jwra.2013.131439
چکیده

پراکنش نامناسب زمانی و مکانی بارندگی و عدم مدیریت عرضه و تقاضای منابع آب در کشور به ویژه در مناطق بسیار کم آب و خشک مانند استان هرمزگان، مدیریت منابع آب را به خصوص در بخش کشاورزی با مشکلات جدی رو به رو ساخته است. در این وضعیت تجارت درون کشوری آب مجازی می‌تواند با صرف هزینه‌های کمتر بخش عمده‌ای از مشکلات را در بخش توزیع آب حل کند. نتایج این تحقیق نشان داد که کل واردات و صادرات آب مجازی استان هرمزگان به ترتیب 1284/3 و 1131/1 میلیون مترمکعب در سال می‌باشد. سهم بخش زراعی، باغی و دامی از واردات آب مجازی به‌ترتیب 61/44%، 9/97% و 28/59% و هم‌چنین از صادرات آب مجازی به‌ترتیب 35/32%، 59/18% و 5/5% به‌دست آمد. تراز تجارت آب مجازی این استان برابر 142/5 میلیون مترمکعب است. هم‌چنین شاخص کم‌آبی، شاخص شدت مصرف آب، شاخص وابستگی آب به واردات آب مجازی و شاخص خودکفایی آب به واردات آب مجازی استان هرمزگان به ترتیب برابر63%، 58%، 6/9% و 4/90% به دست آمد. یکی از مهم‌ترین دلایل صادرات آب مجازی در استان هرمزگان تولید محصولات آب‌بر مانند خرما، سبزیجات، صیفی‌جات می‌باشد. مهم‌ترین منبع واردات آب مجازی به استان ناشی از وارد کردن برنج و گندم است. هم‌چنین نتایج این تحقیق نشان داد که استان هرمزگان دارای پتانسیل نسبتاً کمی در استفاده از آب سبز بوده به طوری‌که حدود 7/8 درصد تولیدات زراعی و باغی استان به وسیله آب سبز تولید می‌شوند. در نتیجه پیشنهاد می­شود الگوی کشت استان هرمزگان به سمت استفاده بیشتر از آب سبز (مانند غلات و میوه‌ها) و پرهیز از کاشت محصولات آب­بر تابستانه مانند ذرت و سیب­زمینی تغییر جهت داده شود.