تحلیل نابرابریهای فضایی بر پایۀ شاخصهای اجتماعی، اقتصادی و کالبدی در شهرهای میانه اندام (مطالعۀ موردی: شهر میاندوآب)
نویسندگان
1 دانشیار جغرافیا و برنامهریزی شهری دانشگاه تبریز
2 استادیار جغرافیا و برنامهریزی روستایی دانشگاه تبریز
3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری دانشگاه تبریز
doi
10.22059/jurbangeo.2016.60643چکیده
مسئلۀ پژوهش حاضر نابرابری در برخورداری از شاخصهای اجتماعی، اقتصادی و کالبدی در بلوکهای شهری میاندوآب در سال1390 است. به همین منظور در این پژوهش با اتخاذ رویکرد عدالت فضایی، اقدام به تحلیل نابرابری فضایی در بلوکهای شهری میاندوآب شده است. روش تحقیق بهکاررفته بنا بر ماهیت پژوهش کمی - تحلیلی است. در این زمینه برای بررسی وضعیت نابرابری و شناخت الگوی فضایی گسترش نابرابری، 34 شاخص اجتماعی، اقتصادی و کالبدی از اطلاعات بلوکهای آماری سال 1390 استخراج شد. مبتنی بر این خصیصهها از مدلهای آمار فضایی، تحلیل لکههای داغ (Hot Spot Analysis) و خودهمبستگی فضایی (Autocorrelation Moran’s[1] I) در نرمافزارArc/GIS استفاده شده است. شاخصسازیها در نرمافزار Excel انجام گرفته است و اطلاعات برای تحلیل و ترسیم نقشه به ArcGIS فراخوانی شدهاند. نتایج تحقیق نشان میدهد که بلوکهای شهری میاندوآب به لحاظ برخورداری از شاخصهای اجتماعی، اقتصادی و کالبدی در طیفهای متفاوتی قرار دارند؛ بهطوری که از مجموع 1660 بلوک شهری 626 بلوک در وضعیت خیلی محروم، 287 بلوک محروم و 403 بلوک، شاخصها را در حد متوسط دارند. در این میان 307 بلوک در وضعیت برخوردار و 37 مورد نیز در برخورداری کاملاند. یافتههای تحقیق نشان داد که الگوی پراکنش نابرابری فضایی در شهر میاندوآب از مدل خوشهای تبعیت میکند. خوشههای محروم در این بررسی بیشتر از نصف بلوکهای شهر را به خود اختصاص دادهاند؛ وضعیتی که حاکی از وجود فاصلۀ طبقاتی و دوگانگی در فضای شهری و تفاوت در برخورداری از شاخصهای نامبرده در سال 1390 است.