سنجش عوامل مؤثر در رهاشدگی اراضی شهر ایلام در راستای دستیابی به پایداری شهری
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه سیستان و بلوچستان
2 استاد گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه سیستان و بلوچستان
3 دانشیار گروه شهرسازی، دانشگاه تربیت مدرس
doi
10.22059/jurbangeo.2016.59158چکیده
امروزه، یکی از معضلاتی که شهر و شهروندان با آن مواجهاند، وجود زمینهای رهاشده و بیاستفاده در مناطق و محلات مختلف شهری است. این اراضی و فضاهای مسئلهدار، رشد افقی شهرها را بهدنبال داشته، باعث ناپایداری در ابعاد محیطزیستی، اجتماعی و اقتصادی شده و محیطهای شهری را با چالشهای جدی مواجه ساخته است. با توجه به اهمیت و نقش حساس زمین در توسعة شهری و پیشبرد اهداف و برنامههای شهر، هدایت و کنترل این اراضی ضرورت دارد. در راستای کنترل و مدیریت اراضی رهاشده، اولین گام شناخت و بررسی عواملی است که در شکلگیری آنها نقش مؤثر داشته است. لذا، هدف اصلی این مقاله، شناسایی و سنجش عوامل و نیروهای مؤثر در پیدایش اراضی رهاشده و بیاستفاده (نمونة موردی: شهر ایلام) است. نوع تحقیق کاربردی و روش بررسی توصیفی- تحلیلی است. برای جمعآوری دادهها از روش پیمایشی و کتابخانهای استفاده شده است. تجزیهوتحلیل دادهها با استفاده از نرمافزار SPSS و بهرهگیری از آزمونهایی همچون ضریب همبستگی پیرسون، آزمون T تکنمونهای و نیز رگرسیون چندگانه است. عوامل و نیروهای مؤثر در رهاشدگی اراضی در پنج بعد شامل عوامل و نیروهای اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی، حقوقی- قانونی، سیاسی و محیطی سنجش شده است. نتایج حاصل از تحلیل یافتهها نشان میدهد که رابطة معناداری بین تمامی شاخصهای مورد بررسی و شدت رهاشدگی اراضی درونشهری وجود دارد. از بین این شاخصها، نیروها و عوامل اقتصادی، بیشترین نقش را در رهاشدگی اراضی درونشهری محدودة مورد مطالعه داشته است. بهطور کلی، عواملی همچون مهاجرتهای ناشی از جنگ تحمیلی و مهاجرتهای روستاییان به شهرها، سیاستهای واگذاری زمین و مسکن، پیشبینیهای نادرست طرحهای شهری، بورسبازی زمین و نقش پررنگ دلالان و زمینخواران در این امر در شکلگیری الگوی پراکندة شهری و رهاشدگی اراضی درونشهری ایلام، تأثیرگذار بوده است.
