نقش روابط والد-فرزندی بر رفتار نوع‌دوستانه با میانجی‌گری تعلق اجتماعی، اعتماد اجتماعی، قدردانی و حساسیت بین‌فردی در نوجوانان پسر

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مشاوره، گروه آموزشی مشاوره، دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی تهران، تهران، ایران.

2 استاد گروه آموزشی مشاوره، دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی تهران، تهران، ایران.

3 دانشیار، گروه آموزشی مشاوره، دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی تهران، تهران، ایران.

doi
10.22108/ppls.2025.142007.2545
چکیده

پژوهش حاضر با هدف تعیین نقش روابط والد-فرزندی بر رفتار نوع‌دوستانه با میانجی‌گری حساسیت بین‌فردی، تعلق اجتماعی، اعتماد اجتماعی و قدردانی در نوجوانان پسر طراحی ‌شد. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل کلیۀ نوجوانان پسر 15 تا 21سالۀ شهر اصفهان در سال 1400 بود که از بین آنها 300 نفر به روش نمونه‌گیری در‌ دسترس انتخاب شدند. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های رفتار نوع‌دوستانه، روابط والد (پدر-مادر)-فرزند، پرسشنامۀ حساسیت بین‌فردی، پرسشنامۀ اعتماد اجتماعی، پرسشنامۀ احساس تعلق اجتماعی و پرسشنامۀ قدردانی-فرم 6سؤالی جمع‌آوری شد. نتایج تحلیل مدل به‌ طورکلی حاکی از آن است که مدل دارای برازش است و همچنین، از بین متغیر‎‌های موجود در پژوهش، رابطۀ پدر-فرزند به ‌طور غیرمستقیم از طریق متغیر میانجی قدردانی و رابطۀ مادر-فرزند هم به طور غیرمستقیم از طریق متغیرهای میانجی قدردانی، تعلق اجتماعی و اعتماد اجتماعی با متغیر رفتار نوع‌دوستانه رابطه دارد. به ‌این ‌ترتیب، تعاملات پدر و مادر با فرزند به واسطۀ قدردانی (برای پدر) و تعلق اجتماعی، اعتماد اجتماعی و قدردانی (برای مادر) می‌تواند در افزایش رفتار نوع‌دوستانه مؤثر باشد. بر این اساس، می‌توان گفت روابط والدین و فرزند یکی از متغیرهای مؤثر در رشد و تکامل کودکان و نوجوانان به عنوان بستری برای شکل‌گیری صفات و عوامل مؤثر در پیدایش رفتار نوع‌دوستانه کودکان است.