توسعۀ شاخص کیفی برای ارزیابی آب زیرزمینی و پیش بینی تغییرات آن با مدل شبکۀ بیزین (مطالعۀ موردی: دشت زنجان)
نویسندگان
1 دانشیار گروه مهندسی آبیاری و زهکشی، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، گروه مهندسی آبیاری و زهکشی، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران
3 استاد گروه مهندسی آبیاری و زهکشی، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران
4 کارشناس پژوهشی پژوهشکدۀ مطالعات و تحقیقات منابع آب، مؤسسۀ تحقیقات آب، تهران
doi
10.22059/ije.2020.295810.1268چکیده
آبهای زیرزمینی یکی از منابع مهم تأمین آب بهخصوص در مناطق خشک و کمبارش به شمار میرود. از اینرو، تعیین کیفیت و پیشبینی آن امری ضروری است. مطالعۀ حاضر به ارزیابی کیفیت منابع آب زیرزمینی و پیشبینی آن در آبخوان زنجان میپردازد. شاخص GWQI در پژوهشهای پیشین، وزندهی ساده بر پایۀ دیدگاههای کارشناسی بوده است. از اینرو، در شاخص جدید (C-GWQI) برای تعیین وزنها، از روش آنتروپی شانون و از تصمیمگیری چندمعیارۀ COPRAS، به منظور توسعۀ این شاخص استفاده شد. با تعریف دو محدودۀ کیفی مجاز و مطلوب برای مصارف شرب طبق استاندارد WHO، کیفیت آبخوان در سه محدودۀ مطلوب، مجاز و غیرمجاز برای طبقهبندی آب شرب استفاده شد. نتایج نشان داد در همۀ دورههای زمانی سطح کیفیت آب زیرزمینی در محدودۀ شهری پایینتر از سایر نقاط است. با این حال، در بیشتر چاههای بررسیشده، کیفیت آب برای شرب ارزیابی مطلوب شد. شاخص توسعه دادهشده با استفاده از مدل شبکۀ بیزین تحت ۸ راهبرد ساختاری ارزیابی و پیشبینی شد و از بین راهبردهای مختلف، با توجه به معیارهای میانگین مطلق خطای نسبی (MARE) و ضریب همبستگی (R) راهبرد برتر انتخاب شد. راهبرد برتر کیفیت آب زیرزمینی در مرحلۀ آموزش و آزمون بهترتیب دارای مقادیر ۹۳۲/۱ و ۹۹۲/۰ درصد از نظر شاخص MARE ارزیابی شد. پارامترهای پیشبینیکنندۀ راهبرد منتخب شامل آب برگشتی، تخلیه، بارش، دما و کیفیت این ماه توانستند با دقت زیادی کیفیت ماه بعد را پیشبینی کنند. نتایج مطالعۀ حاضر میتواند به مدیران برای حفظ و مدیریت بهتر آبخوان کمک کند.