چرا گاهی مظلوم بهجای ظالم سرزنش میشود؟ پیشبینی سرزنش قربانی از روی سادیسم همگانی با میانجیگری لذت سادیستیک و کمبود همدلی در بزرگسالان
نویسندگان
1 استادیارگروه روان شناسی، واحد بویین زهرا، دانشگاه آزاد اسلامی، بویین زهرا، ایران
doi
10.22108/ppls.2025.142749.2568چکیده
تا کنون تنها نظریهای که پدیدۀ زیانبار سرزنش قربانیان بیگناه را توضیح داده است نظریۀ عدالتباوری است، اما از آنجا که برخی از یافتهها با این توضیح ناهمساز هستند، پژوهش کنونی برای این پدیده یک توضیح دوم پیشنهاد و آن را آزمون کرد: سادیسم همگانی. با هدف آزمون این فرضیه که سادیسم همگانی، با میانجیگری لذت سادیستیک و کمبود همدلی، با سرزنش قربانی رابطۀ مثبت دارد، از میان 30 هزار مشترک همراه اول و ایرانسل تهران و کرج، 442 آزمودنی با میانگین سنی 35 سال (202 مرد) با روش در دسترس نمونهگیری شدند. در یک طرح همبستگی، با نسخۀ 15مادهای ارزیابی کامل گرایشهای سادیستیک و سرزنش قربانی، سادیسم همگانی، لذت سادیستیک و همدلی با قربانی با روش پژوهشهای پیشین اندازهگیری شدند. تحلیلهای رگرسیون نشان دادند سادیسم همگانی، حتی پس از کنترل عدالتباوری و سه ویژگی تاریک شخصیت، سرزنش قربانی را پیشبینی میکند و الگوسازی فرایند شرطی نشان داد سادیسم همگانی از راه لذت سادیستیک و کمبود همدلی، بر سرزنش قربانی تأثیر معنادار داشته است، به این شکل که اثر مستقیم سادیسم همگانی بر سرزنش قربانی غیرمعنادار، اما اثر غیرمستقیم آن معنادار است. بر پایۀ این یافتهها، پیشنهادهایی برای کاهش پدیدۀ سرزش قربانی داده شده است.