چرا گاهی مظلوم به‌جای ظالم سرزنش می‌شود؟ پیش‌بینی سرزنش قربانی از روی سادیسم همگانی با میانجی‌گری لذت سادیستیک و کمبود همدلی در بزرگسالان

نویسندگان

1 استادیارگروه روان شناسی، واحد بویین زهرا، دانشگاه آزاد اسلامی، بویین زهرا، ایران

doi
10.22108/ppls.2025.142749.2568
چکیده

تا کنون تنها نظریه­ای که پدیدۀ زیان­بار سرزنش قربانیان بی­گناه را توضیح داده است نظریۀ عدالت­باوری است، اما از آنجا که برخی از یافته­ها با این توضیح ناهمساز هستند، پژوهش کنونی برای این پدیده یک توضیح دوم پیشنهاد و آن را آزمون کرد: سادیسم همگانی. با هدف آزمون این فرضیه که سادیسم همگانی، با میانجی­گری لذت سادیستیک و کمبود همدلی، با سرزنش قربانی رابطۀ مثبت دارد، از میان 30 هزار مشترک همراه اول و ایرانسل تهران و کرج، 442 آزمودنی با میانگین سنی 35 سال (202 مرد) با روش در دسترس نمونه­گیری شدند. در یک طرح همبستگی، با نسخۀ 15ماده­ای ارزیابی کامل گرایش­های سادیستیک و سرزنش قربانی، سادیسم همگانی، لذت سادیستیک و همدلی با قربانی با روش پژوهش­های پیشین اندازه­گیری شدند. تحلیل‌های  رگرسیون نشان دادند سادیسم همگانی، حتی پس از کنترل عدالت­باوری و سه ویژگی تاریک شخصیت، سرزنش قربانی را پیش‌بینی می‌کند و الگوسازی فرایند شرطی نشان داد سادیسم همگانی از راه لذت سادیستیک و کمبود همدلی، بر سرزنش قربانی تأثیر معنا­دار داشته است، به این شکل که اثر مستقیم سادیسم همگانی بر سرزنش قربانی غیرمعنا­دار، اما اثر غیرمستقیم آن معنا­دار است. بر پایۀ این یافته­ها، پیشنهادهایی برای کاهش پدیدۀ سرزش قربانی داده شده است.