طراحی سامانۀ پشتیبان تصمیم مبتنی بر شبکه، به‏ منظور بهبود کمیت و کیفیت آب در حوضۀ آبخیز بنکوه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

2 دانشیار گروه آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

3 دانشیار گروه آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

doi
10.22059/ije.2019.277816.1070
چکیده

هدف از تحقیق حاضر، طراحی و توسعۀ نسخۀ اولیۀ نوعی سامانۀ پشتیبان تصمیم (DSS) مبتنی بر شبکه، برای معرفی بهتر ویژگی‏های آبخیز و مشکلات آن در یک قالب سیستمی و معرفی راه ‏حل‏ها و انتخاب بهترین اقدامات مدیریتی به‏منظور بهبود کمیت و کیفیت آب آبخیز بنکوه واقع در حوضۀ رودخانۀ حبله‏رود است. در تحقیق حاضر، پس از شناسایی مجموعه اقدامات مدیریتی، آثار احتمالی اجرای آنها با کمک شبیه‏سازی مدل‏های هیدرولوژیکی، فرسایش، اقتصادی، اجتماعی و اکولوژیک پیش‏بینی شدند. برای مدیریت داده‏ها و ایجاد پایگاه داده‏ای از محیط MySQL استفاده شد. به منظور ایجاد پایگاه مدل و تحلیل تصمیم‏گیری چندمعیاره زبان برنامه‌نویسی PHP به کار گرفته شد. در این سامانۀ پشتیبان تصمیم، برای اولویت‏بندی اقدامات مدیریتی روش‏های SAW و TOPSIS به کار رفته‏اند. برای توسعۀ واسط کاربر گرافیکی از زبان ‏HTML استفاده شد. سامانۀ توسعه داده‌شده قادر است پس از معرفی اجمالی ویژگی‏های حوضه در قالب رویکرد DPSIR، به ارائۀ ساختار مشکلات بپردازد و روابط علی و معلولی بین متغیرهای سامانه را در قالب مدل مفهومی نمایش داده و سپس، مجموعه‏ای از راه‏ حل‏های مبتنی بر پوشش گیاهی را همراه با پراکنش مکانی آنها به تصمیم‌گیرندگان ارائه ‏دهد. ‌پس از آن، با مدل‏سازی آثار احتمالی راه ‏حل‏های پیشنهادی به پیش‏بینی و نمایش تأثیرات مختلف آنها، به تفکیک شاخص‏های ارزیابی آثار بپردازد. در نهایت، پس از نسبت دادن وزن‏های مختلف برای شاخص‏های ارزیابی توسط کاربر، نتایج به‌دست‌آمده از اولویت‏بندی اقدامات مدیریتی را با استفاده از روش‏های تصمیم‏گیری چندمعیاره برای کاربران به‏صورت ترسیمی ارائه ‏دهد. بررسی‏های فنی در خصوص ارزیابی ویژگی‏هایی مانند کاربرپسند بودن، میزان سادگی رابط کاربر، میزان ارتباط اجزای به‌کاررفته در سامانه با نگرانی‏ها و اولویت کاربران و... در مطالعات تکمیلی می‏تواند به ارائۀ نسخۀ نهایی این سامانه منجر شود.