ارزیابی خطر زمین‌لغزش با استفاده از مدل ترکیبی تحلیل شبکه (ANP) و منطق فازی (مطالعۀ موردی: حوضۀ صلوات‌آباد، سنندج)

نویسندگان

1 کارشناس ارشد اکوهیدرولوژی، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران

2 دانشیار دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران

doi
10.22059/ije.2019.282485.1128
چکیده

شناسایی مناطق مستعد وقوع زمین‌لغزش از طریق پهنه‌بندی خطر، یکی از اقدامات مؤثر و ضروری در کاهش خطرات احتمالی و مدیریت خطر است. نقشۀ پهنه‏بندی زمین‌لغزش این امکان را فراهم می‏سازد که مناطق آسیب‌پذیر شناسایی شوند و در برنامه‌ریزی‏‏های محیطی مد نظر قرار گیرند. هدف از پژوهش حاضر، پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در حوضۀ صلوات‌آباد شهر سنندج از طریق تهیۀ لایه‏‏های اطلاعاتی و عوامل مؤثر بر خطر وقوع زمین‌لغزش، با استفاده از روش فازی و فرایند تحلیل شبکه (ANP) است. به منظور پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در حوضۀ صلوات‌آباد از متغیر‏‏های شیب، جهت شیب، زمین‌شناسی، کاربری اراضی، بارش، فاصله از رودخانه، فاصله از گسل، فاصله از جاده برای پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش استفاده شد. لایه‏‏های فازی استانداردشده در محیط GIS همپوشانی و سازماندهی شد. سپس، وزن عوامل مؤثر به وسیلۀ مدل ANP محاسبه و بر لایه‏‏های اطلاعاتی برای در محیط GIS اعمال و با همپوشانی آنها نقشۀ پهنه‌بندی وقوع زمین‌لغزش در 5 طبقه حساسیت خیلی زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی کم تهیه شد. نتایج این ارزیابی نشان داد از کل مساحت حوضۀ صلوات‌آباد منطقه با خطر متوسط با مساحت 70/804 هکتار (18/32 درصد) را به خود اختصاص داد. از میان 8 عامل بررسی‌شده روی وقوع زمین‌لغزش، معیارهای شیب و زمین‌شناسی به‌ترتیب با وزن‌های 243/0 و ‌194/0، بیشترین وزن و همچنین، معیار‏‏های فاصله از گسل، فاصله از رودخانه و بارش، به‌ترتیب با وزن‌های 036/0، ‌058/0 و 056/0، کمترین وزن را در پهنه‌بندی خطر وقوع زمین‌لغزش به خود اختصاص دادند. بیشترین خطر زمین‌لغزش در جهت شیب‏‏های جنوب، جنوب شرق و شرق است. همچنین، شیب‏‏های بیشتر از 10 درصد بیشترین میزان وقوع خطر زمین‌لغزش را به خود اختصاص داد.