اثر تحریم های اقتصادی ایالات متحده و اتحادیة اروپا بر تجارت دوجانبة ایران و شرکای عمدة تجاری آن: کاربرد مدل جاذبه
نویسندگان
1 استاد، گروه اقتصاد، دانشگاه اصفهان،
2 استاد گروه اقتصاد دانشگاه اصفهانl
3 کارشناس ارشد دانشگاه اصفهان
doi
10.22059/jte.2015.55800چکیده
با جایگزینشدن ابزاری به نام تحریم به جای جنگ و اعمال قوة قهریه، دامنة کاربرد این پدیده از دهة آخر قرن بیستم به گونهای افزایش یافته است که برخی تحریمها، همانند جنگ، یکی از واقعیتهای زندگی امروز قلمداد میشود. مشاهدة صحنة بینالمللی این واقعیت را آشکار میسازد که طیف وسیعی از کشورهای جهان، از جمله جمهوری اسلامی ایران، در مقاطعی از حیات اقتصادی خود با چالش اینگونه تحریمها مواجه بودهاند و امنیت اقتصادی آنها تحتالشعاع قرار گرفته است. بنابراین، در این پژوهش، با استفاده از مدل جاذبه، به ارزیابی اثر تحریمهای اقتصادی ایالات متحده و اتحادیة اروپا، از حیث شدت اعمال آنها، بر تجارت غیرنفتی ایران و نمونهای چهاردهتایی از شرکای عمدة تجاری آن طی سالهای 2000 ـ 2011 پرداخته شد. در این زمینه، برای تفکیک آثار تحریم بر حوزههای مختلف تجارت غیرنفتی از پنج کُد کالاییـ شمارة صفر، دو، پنج، شش و هفتـ طبقهبندی استاندارد تجارت بینالملل استفاده شد. طبق نتایج، در بیشتر گروههای کالایی منتخب ضریب دو متغیر تحریم گویای آثار معکوس آنها بر جریان تجارت است. به عبارت دیگر، تحریم محدود جز در زمینة صادرات کُد کالایی شمارة هفت و تحریم گسترده جز در زمینة صادرات کُد کالایی شمارة پنج در سایر موارد اثر منفی و معنیداری بر جای گذارده است.
