کاربرد منطق فازی در تعیین ساختار بازار زیربخش های صنعتی ایران
نویسندگان
1 دانشیار دانشگاه تبریز
2 دانشجوی دکتری اقتصاد صنعتی دانشگاه تبریز
doi
10.22059/jte.2015.55801چکیده
ساختار بازار یکی از مهمترین ویژگیهای هر صنعت برای تحلیل وضعیت آن بهشمار میرود. برای بررسی ساختار بازار شاخصهای مختلفی همچون تمرکز، صرفههای مقیاس، ورود بنگاهها، و تفاوت کالا وجود دارد. اما، اغلب مطالعات انجامشده در این زمینه از یکی از این شاخصها (معمولاً تمرکز) به منظور تعیین ساختار بازار استفاده میکنند. در این مطالعه، با استفاده از روششناسی منطق فازی، یک شاخص جامع ساختار بازار از ترکیب سه متغیرِ تمرکز، صرفههای مقیاس و تعداد ورود بنگاهها به صنعت ساخته میشود و با استفاده از آن به بررسی ساختار بازار زیربخشهای صنعتی ایران در سطح کُدهای چهاررقمی ISIC در سال 1386 پرداخته میشود. نتایج حاکی از پایینبودن میزان شاخص جامع محاسبهشده برای تعیین ساختار بازار در اکثر زیربخشهای صنعتی ایران است؛ به طوری که 63 صنعت دارای شاخص ساختار بازار کمتر از 22/0 هستند؛ عمدة دلیل آن کمبودن صرفههای مقیاس در صنایع مذکور است. همچنین، رتبهبندی زیربخشهای صنعتی مذکور، بر اساس میزان رقابتیبودن، نشان میدهد که صنایع تولید آجر با شاخص ساختار بازار 037/0 به عنوان رقابتیترین صنعت و صنایع تولید جواهرات و کالاهای وابسته با شاخص ساختار بازار 781/0 انحصاریترین صنعت است.