ارزیابی و پیش‌بینی مسیر بهینۀ گسترش شهری سنندج با استفاده از سلول‌های خودکار- مارکوف

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام نور تهران

2 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام نور تهران

3 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران

4 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام نور تهران

doi
10.22059/jurbangeo.2015.57411
چکیده

نیاز به برنامه‌ریزی و مدیریت مناسب، برنامه‌ریزان شهری را به ترکیب اطلاعات زمانی و مکانی برای شناخت و یافتن الگوها و مدل‌های رشد و پیش‌بینی شهری ترغیب کرده است. در این تحقیق به منظور شبیه‌سازی و پیش‌بینی گسترش شهر سنندج، از ترکیب مدل سلول‌های خودکار، زنجیره‌ای مارکوف و رگرسیون لجستیک، استفاده شده است. سپس با استفاده از داده‌های سال‌های 1998 و 2006 و همچنین عکس‌های ماهواره‌ای، گسترش شهر سنندج برای سال 2014 شبیه‌سازی شده است. بر این اساس با استفاده از مدل زنجیره‌ای مارکوف و اعمال محدودیت‌ها و فاکتورهایی چون ظرفیت‌های توسعۀ میان‌افزا، شیب، حریم و بستر رودخانه، زمین‌های کشاورزی و... توسعۀ افقی آن برای سال 2022 پیش‌بینی شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که در شبیه‌سازی رشد کنونی شهر سنندج تا سال 2014، اراضی بایر و کوهستانی بیشترین مقدار (655 هکتار) تبدیل به کاربری شهری را داشته‌اند. برای پیش‌بینی اراضی مورد نیاز توسعۀ افقی، توسعۀ میان‌افزا به عنوان اولویت اول، سپس زمین‌های خارج از محدودۀ شهری در اولویت‌های بعدی در نظر گرفته شده است. پیش‌بینی می‌شود جهت غالب توسعۀ افقی، جنوب غربی، شمال غربی و به مقدار محدودتر، در جهات دیگر باشد. در سال 2022 همچنان اراضی بایر و کوهستانی بیشترین تغییر را به اراضی شهری خواهند داشت. نتایج تحقیق حاکی از کارایی بالای مدل سلول‌های خودکار- زنجیره‌ای مارکوف در پایش روند توسعۀ شهر در سال‌های گذشته و پیش‌بینی شهری برای سال‌های آتی بر اساس الگوی رشد سال‌های گذشته است.