طبلِ باز: یک ابزار و دو کاربرد (با تکیه بر بیتی از شاهنامۀ فردوسی)
نویسندگان
1 دانشگاه اصفهان
doi
10.22067/jls.v52i4.83932چکیده
این نوشتار کوششی برای دریافت مفهوم دیگری از واژۀ «طبلِ باز» بوده که در فرهنگها وارد نشده است. هرچند که در لغتنامهها به معنا و کاربرد «طبلِ باز» به عنوان ابزاری برای شکار پرندگان، پرداختهاند، امّا جایگیری این واژه در بیت زیر از شاهنامۀ فردوسی و ابهاماتی که برای شارحان شاهنامه بهوجود آورده بود، بهانهای شد که نگارنده جستاری تازه را دربارۀ این واژه پیگیرد و ضمن بررسی معنای مضبوط در واژهنامهها، با ارائۀ شواهد گوناگون از آثار نظم و نثر متون فارسی و عربی، بیان کند که «طبلِ باز» تنها در شکارگاه استفاده نمیشده است و میتوان کاربرد دیگری از این ابزار را در صحنههای نبرد متون حماسی، تاریخی و داستانها مشاهده کرد. فردوسی میگوید: چو خورشید بر چرخ بگشاد راز سپهدار جنگی بزد طبلِ باز