تعیین سن منابع آب زیرزمینی دشت کاشان با استفاده از رادیوایزوتوپ‏ های 3H و 14C

نویسندگان

1 دانشیار دانشکدۀ علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

2 استادیار دانشکدۀ علوم زمین دانشگاه صنعتی شاهرود

3 دانش آموختۀ دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین دانشگاه کاشان

4 دانشیار، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان

doi
10.22059/ije.2020.286642.1178
چکیده

رادیوایزوتوپ‏ها به عنوان یک دستاورد جدید در علوم محیطی، توسعۀ چشمگیری در زمینۀ مدیریت منابع آب به‌ویژه در سن‏سنجی، مدیریت تغذیۀ آبخوان و تفکیک نقش آلاینده‏ها در منابع آب پیدا کرده‏اند. با توجه به وضعیت بحرانی کمی و کیفی منابع آب زیرزمینی در دشت کاشان، داشتن داده‏های دقیق ایزوتوپی از منابع آب می‏تواند در مدیریت درست منابع آب تأثیرگذار باشد. در ‌مقالۀ حاضر ضمن بررسی چگونگی نمونه‌برداری از منابع آب‏ زیرزمینی و چگونگی آماده‌سازی و آنالیز نمونه‏ها برای اندازه‏گیری ایزوتوپ‏های رادیواکتیو 3H و 14C، سن منابع آب زیرزمینی دشت کاشان بررسی شده است. برای این منظور، 11 نمونه آب زیرزمینی برای آنالیز تریتیوم به روش غنی‏سازی و 3 نمونه به منظور آنالیز کربن-14 ‌بررسی شد. نتایج نشان داد مقدار تریتیوم در منابع آب زیرزمینی دشت کاشان کمتر از TU 08/0 است که ‌قدیمی بودن سن منابع آب بررسی‌شده را نشان می‌دهد‌. همچنین، نتایج سن‌سنجی با استفاده از کربن-14 نشان می‏دهد سن منابع آب زیرزمینی در دشت کاشان بین 10‌ تا 21‌ هزار سال متغیر است. نتایج نشان داد با حرکت به شمال شرق آبخوان (خروجی آبخوان)، سن منابع آب کاهش می‏یابد که بیان‌کنندۀ اختلاط آب‏های قدیمی در کف آبخوان با آب‏های شیرین بالایی با سن کمتر است. به طور کلی، با حرکت از جنوب غرب و غرب آبخوان به شمال شرق آبخوان، سن آب‏های زیرزمینی کاهش می‏یابد.