شبیهسازی – بهینهسازی منابع آب، با هدف حداقلسازی عدم تأمین نیازها و حداقلسازی برداشت از منابع آبهای زیرزمینی (مطالعۀ موردی: حوضۀ زاهدان)
نویسندگان
1 دانشیار گروه مهندسی عمران، دانشکدۀ مهندسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان
2 استادیار گروه مهندسی عمران، دانشکدۀ مهندسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان
3 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی و مدیریت منابع آب، دانشگاه سیستان و بلوچستان
4 استاد گروه مهندسی شیمی، دانشکدۀ مهندسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان
doi
10.22059/ije.2019.275650.1049چکیده
هدف از انجام پژوهش حاضر، شبیهسازی و بهینهسازی بهرهبرداری از منابع آبی شهرستان زاهدان طی 20 سال آینده تحت سناریوهای مختلف مدیریتی است. برای رسیدن به شرایط بهینۀ قطعی در این مسئله، حداقلسازی عدم تأمین نیازها و حداقلسازی برداشت از منابع آب زیرزمینی در قالب یک هدف و با استفاده از الگوریتم تکهدفه PSO بررسی شد. پس از ورود اطلاعات و صحتسنجی مدل شبیهساز، پنج سناریو تعریف شده و نتایج بهدستآمده از اجرای این سناریوها با یکدیگر مقایسه شد. نتایج تحقیق حاضر نشان داد در سناریوی مرجع با افزایش جمعیت، در سالهای پایانی دورۀ شبیهسازی با تنش آبی مواجه خواهیم بود. سناریوی دوم، با تخصیص پساب تصفیهشده به مصارف صنعتی و فضای سبز، این نیازها به طور کامل تأمین شد. در سناریوی سوم با فرض بهرهبرداری از خط دوم انتقال آب از چاه نیمه، نیازهای شرب، صنعت و محیط زیست به طور کامل تأمین خواهند شد. در سناریوی بهینه متوسط تأمین نیازهای شرب در ماههای مرداد، تیر، خرداد و شهریور بهترتیب به میزان 19/4، 39/3، 21/3 و20/1 درصد افزایشیافت. نتایج نشان داد این الگوریتم بهینهسازی بهخوبی توانسته است شکستها را کاهش دهد. درنهایت، سناریوی ایدهآل با ترکیب سناریوهای دوم و سوم و بر اساس مقادیر بهینۀ برداشت از منبع آب زیرزمینی تعریف شد. در این سناریو نیازهای شرب، صنعت و فضای سبز به صورت کامل و نیاز کشاورزی بیش از 95 درصد تأمین میشود. همچنین، میزان برداشت از منابع آب زیرزمینی در سناریوی بهینه و ایدهآل بهترتیب 95/4 و 17 درصد نسبت به سناریوی مرجع کاهش یافت.