بررسی پتانسیل اجرای سازۀ ابرخشت در بهبود وضعیت مسکن حاشیه-نشینان منطقۀ بابائیان شهر زاهدان؛ مؤثر در ارتقاء کیفیت سیمای شهری

نویسندگان

1 استادیار، گروه پژوهش هنر، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 دانشیار، گروه معماری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه زابل، زابل، ایران

3 کارشناسی ارشد، گروه پژوهش هنر، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

doi
10.22080/usfs.2025.28674.2507
چکیده

رشد سریع جمعیت شهری در زاهدان باعث مشکلاتی مانند گسترش زاغه‌ها و سکونتگاه‌های غیررسمی در حاشیۀ شهر از جمله منطقۀ بابائیان شده و گروه‌های فقیر شهری با نرخ بالای بیکاری را شکل داده است. ساکنین این منطقه از حداقل امکانات و خدمات شهری محروم بوده و کیفیت مسکن پایینی دارند. این منطقه به دلیل قرارگیری در دامنه کوه از اکثر نقاط شهر قابل رؤیت بوده و علاوه بر معماری ضعیف و خلاف مقررات ملی ساختمان، باعث سیمای نامطلوب شهر زاهدان شده است. این مقاله در تلاش است تا ضمن بررسی کیفیت مسکن در این منطقه، پتانسیل اجرای سازۀ ابرخشت را در منطقۀ بابائیان بررسی کند، این سازه هم به دلیل سازگاری با بستر کوه از لحاظ فرم ظاهری و هم به‌عنوان یک نوع مسکن با مصالح بوم آورد و کم‌هزینه می‌تواند باعث سیمای مطلوب شهری شود. نوع تحقیق این مقاله کاربردی و روش مورد استفاده توصیفی-تحلیلی است. برای گردآوری داده‌ها و اطلاعات از روش‌های کتابخانه‌ای و میدانی) پرسشنامه) استفاده شده است. جامعه آماری این تحقیق، افراد حاشیه‌نشین ساکن در محدوده خیابان رسالت منطقۀ حاشیه نشین بابائیان شهر زاهدان است. حجم نمونه آماری برای 30 خانواده حاشیه‌نشین در قالب پرسشنامه برای گروه سنی 70-25 سال در سه بخش شامل میزان رضایت از مسکن فعلی، میزان رضایت از امکانات شهری، میزان موافقت با ایجاد مسکن جدید با طرح ابرخشت و هر بخش شامل سؤالات مربوطه، تهیه‌شده است. روایی پرسشنامه به‌صورت صوری و پایایی آن از روش کرون باخ، لیکرت سطح پنج توسط نرم‌افزار spss صورت گرفته است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد ساکنین منطقۀ بابائیان از اجرای سازۀ ابرخشت به دلیل قیمت مناسب و هماهنگی با فرهنگ مردم بومی به دلیل شباهت با ساختار فضایی کپرهای بلوچستان رضایت داشته و اجرای این سازه می‌تواند باعث بهبود سیمای شهری زاهدان شود.